Postanowienie NSA z 4 września 2018 r., I OZ 758/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 odrzucające zażalenie T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 odrzucające zażalenie T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 207/16 o pozostawieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu bez rozpoznania

Sprawa

w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 6 października 2017 r., II SA/Kr 207/16, odrzucił zażalenie T. L. na postanowienie tego Sądu z 18 lipca 2017 r. odrzucające jego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 kwietnia 2017 r. utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 stycznia 2017 r. o pozostawieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu bez rozpoznania w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie z [...] grudnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący 28 sierpnia 2017 r. złożył zażalenie na postanowienie z 18 lipca 2017 r., które nie zostało opatrzone jego odręcznym podpisem. Wobec tego, 30 sierpnia 2017 r. został wezwany do usunięcia tegoż braku formalnego w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwanie Sądu zostało doręczone skarżącemu 18 września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma – k.186 akt sąd.). Termin do usunięcia braku formalnego zażalenia minął 25 września 2017 r., jednak w zakreślonym terminie nie zostało ono podpisane.

Na powyższe postanowienie T. L. wywiódł zażalenie z 17 listopada 2017 r., wskazując że jest ono "oparte na błędzie i nie zawiera tez merytorycznych i wymaga uchylenia". Podniósł, że "własnoręczny podpis" jest pojęciem abstrakcyjnym, a w przepisach brak jest definicji podpisu i sąd nie powołał się w tym zakresie na żaden przepis, który wskazywałby jak ma podpis wyglądać. Wskazał również, że pisma można wnosić w sposób dowolny, w tym telefonicznie albo ustnie do protokołu, a podpis może mieć dowolną formę, również w postaci odcisku palca lub podpisu elektronicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a."), każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. Podpisem zaś jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu. Podpis nie może być kopią.

W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 177a w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z 16 września 2014 r., II OZ 922/14. Zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny (art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.).

Podkreślić również należy, że ustawa p.p.s.a. nie posługuje się pojęciem "podpis elektroniczny". Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2017 r., poz. 570), przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sądy administracyjne nie są zatem obowiązane do posługiwania się w korespondencji elektronicznej certyfikatami, o których mowa w ustawie z 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1579). Zatem dla skuteczności pisma wnoszonego drogą elektroniczną, konieczne jest jego późniejsze opatrzenie własnoręcznym podpisem. Zmiany w powyższym zakresie – które wejdą w życie dopiero 15 maja 2018 r. – wprowadza ustawa z 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 183 ze zm.). W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na jednoznaczną treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r. poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 12 maja 2014 r., I OPS 10/13).

Będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie zażalenie z 17 listopada 2017 r., wniesione drogą elektroniczną, nie zostało podpisane przez skarżącego i zawierało sformułowanie "zażalenie na postanowienie z 16.10.2017". Wobec powyższego, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z 30 listopada 2017 r. prawidłowo wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia, przez sprecyzowanie czy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie WSA w Krakowie z 5 października 2017 r. czy z 6 października 2017 r. oraz przez podpisanie własnoręcznie pisma. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu 18 grudnia 2017 r. (k. 240 akt sąd.). W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 25 grudnia 2017 r. (również nie zawierającym własnoręcznego podpisu – k. 239 akt sąd.), skarżący poinformował Sąd, że skarży oba postanowienia, zażalenia były podpisane, a zgodnie z życzeniem sądu przesyła ponownie podpisane. Postanowieniem z 6 lutego 2017 r. WSA w Krakowie odrzucił zażalenie T. L. z 17 listopada 2017 r. na postanowienie z 5 października 2017 r. wskazując, że siedmiodniowy termin do wykonania wezwania z 30 listopada 2017 r. upłynął bezskutecznie 25 grudnia 2017 r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesione w niniejszej sprawie zażalenie z 17 listopada 2017 r. na postanowienie WSA w Krakowie z 6 października 2017 r. również powinno zostać odrzucone przez Sąd I instancji, jako zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w terminie. Skoro jednakże WSA w Krakowie uchybienia powyższego nie dostrzegł i skierował zażalenie do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd ten – zgodnie z art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. – na posiedzeniu niejawnym odrzuci zażalenie, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny.

Na marginesie, wskazać ponadto należy, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zapisku urzędowego sporządzonego 10 kwietnia 2018 r. skarżący stawił się tego dnia osobiście w siedzibie Sądu celem podpisania wymienionych w nim pism (k. 307 akt sąd.), w tym także zażalenia z 17 listopada 2017 r. oraz odpowiedzi z 25 grudnia 2017 r. na wezwanie Sądu z 30 listopada 2017 r. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, albowiem nastąpiło po upływie siedmiodniowego terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia, który jak już wskazano powyżej upłynął bezskutecznie 25 grudnia 2017 r.

Ze wskazanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 w związku z art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.