Postanowienie NSA z 12 października 2010 r., I OZ 762/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 231/10 oddalające wniosek S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym

Sprawa

w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie

Skład

Sędzia NSA Leszek Leszczyński przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 231/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że SKO w Szczecinie decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] – wobec śmierci odwołującego się A. J. - umorzyło postępowanie odwoławcze.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł S. J.- brat A. J., który był pełnomocnikiem brata w postępowaniu administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 231/10 Sąd oddalił skargę wniesioną przez S. J. uznając między innymi, że S. J. nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zaskarżeniu do sądu administracyjnego decyzji, która nie odnosi się do jego praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego. Jednocześnie Sąd wskazał, że oczywistym jest, iż interes faktyczny jaki posiada we wniesieniu skargi i dążeniu do otrzymania zwrotu kosztów poniesionych na leki dla zmarłego brata S. J., nie może być podstawą wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

W dniu 26 czerwca 2010 r. S. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy – ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyżej wskazanego wyroku, uzupełniony następnie formularzem PPF z dnia 12 lipca 2010 r. oraz pismem procesowym złożonym w dniu 5 sierpnia 2010 r. Z treści formularza PPF wynika, że

S. J. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 231/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżącemu.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Ponadto, ustawa przyznaje przymiot strony także innym uczestnikom postępowania, tj. osobom, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, a także określonym w przepisach osobom i organizacjom społecznym, dopuszczonym do udziału w postępowaniu przez Sąd. W rozpatrywanej sprawie S. J. nie był stroną, ani uczestnikiem na prawach strony w postępowaniu administracyjnym o przyznanie pomocy finansowej A. J.. S. J. występował jedynie jako pełnomocnik A. J.. Pełnomocnictwo to wygasło z mocy prawa z chwilą śmierci A. J. Wskazano również, że pełnomocnik strony nie ma uprawnienia do zgłaszania we własnym imieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest stroną postępowania, lecz występuje w imieniu i na rzecz strony.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu w zakresie w jakim Sąd I instancji określił krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jednakże nie sposób podzielić wniosków Sądu I instancji, jakoby brak było możliwości przyznania prawa pomocy skarżącemu w niniejszej sprawie.

Jak wskazał Sąd I instancji oddalając skargę, S. J. działał w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik brata – A. J., który w toku tego postępowania zmarł, co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego. Nie ulega jednak wątpliwości, że skargę od decyzji ostatecznej wniósł S. J., a zatem stał się on skarżącym – stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego też powodu uprawniony jest on do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Odrębną kwestią jest ocena możliwości skutecznego wniesienia skargi przez

S. J.. Kwestia ta była przedmiotem wyroku o oddaleniu skargi, a oddalając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji pozbawił go jednocześnie możliwości skorzystania z instancyjnej kontroli wyroku z dnia 12 maja 2010 r.

Mając na uwadze powyższe oraz ze względu na wagę konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.