Postanowienie NSA z 13 października 2010 r., I OZ 768/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SO/Łd 6/10 o wymierzenie R. U. M. w Ł. grzywny za nieprzekazanie skarg P. T. z dnia [...] lutego 2010 r. na bezczynność R. U. M. w Ł. w przedmiocie wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty stypendium doktoranckiego i wydania decyzji

Sprawa

w sprawie przyznania stypendium za wyniki w nauce oraz akt sprawy wraz z odpowiedziami na skargi postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

W dniu [...] czerwca 2010 r. P. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wymierzenie grzywny R. U. M. w Ł. za nieprzesłanie Sądowi skarg z dnia [...] lutego 2010 r. dotyczących bezczynności organu w przedmiocie wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty stypendium doktoranckiego i wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium za wyniki w nauce, a także akt sprawy wraz z odpowiedziami na skargi.

Na mocy postanowienia z dnia 13 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył R. U. M. w Ł. grzywnę w kwocie [...] zł za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skarg P. T. oraz akt sprawy wraz z odpowiedziami na skargi. Ponadto zasądził od R. U. M. w Ł. na rzecz P. T. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że bezspornie R. U. M. w Ł. uchybił określonemu w art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. trzydziestodniowemu terminowi, w którym miał obowiązek przesłać dwie skargi P. T. na bezczynność R. U. M. do właściwego Sądu Wojewódzkiego. Wnioskodawca złożył wskazane skargi za pośrednictwem organu administracji w dniu [...] lutego 2010 r. Zatem termin do przesłania do Sądu skarg wraz z aktami oraz odpowiedzią na skargi najpóźniej w dniu [...] marca 2010 r. R. U. M. w Ł. dopełnił wspomnianą czynność dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r. W dniu [...] czerwca 2010 r. P. T. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o wymierzenie R. U. M. w Ł. grzywny za nieprzekazanie skarg. Organ ten odpowiadając na wniosek nie wskazał przyczyn zaistniałego opóźnienia, które stanowiłyby przesłanki usprawiedliwiające zwłokę w przekazaniu spraw do Sądu.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że żądanie wymierzenia organowi grzywny jest jedynym służącym stronie środkiem w razie przewlekłości działania organu, za pośrednictwem którego została wniesiona skarga. Wymierzenie organowi grzywny ma służyć zarówno zdyscyplinowaniu organu, a także stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki, jakim jest prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Samo zaś wymierzenie organowi grzywny, w tym określenie jej wysokości pozostaje do uznania sądu rozstrzygającego złożony w tym przedmiocie wniosek. Sąd w takim przypadku zobligowany jest wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy do których zaliczają się przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.

Przy wymierzeniu grzywny Sąd uwzględnił fakt, iż organ administracji nie podał żadnych usprawiedliwionych przyczyn uchybienia terminu, a także znaczne przekroczenie terminu w przekazaniu skarg do sądu ([...] miesiące). W oparciu o przytoczone przesłanki Sąd uznał, iż uzasadnione jest wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie przyjął, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatna do stopnia naruszenia przez organ obowiązku wymienionego w art. 54 § 2 p.p.s.a., wielkości opóźnienia w wykonaniu tego obowiązku, oraz że opóźnienie to dotyczy dwóch skarg.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. T. żądając podwyższenia grzywny wymierzonej R. U. M. w Ł. W uzasadnieniu podniósł, że R. nie odpowiada na pisma petentów oraz nie przekazuje skarg do Sądu Wojewódzkiego. Obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym rozpoznawanych jest około [...] spraw zainicjowanych przez P. T. ze skarg na bezczynność tego organu. Wkrótce wniesie kolejnych [...] skarg w takim samym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę uzupełnienia skargi. Organ administracji publicznej narusza przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9, 10, 12, 14 k.p.a.) jak i sądowoadministracyjnego oraz dobre obyczaje. W wyniku naruszenia przez Władze U. M. w Ł. i obowiązujących przepisów P. T. poniósł poważne szkody moralne, zdrowotne i materialne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 §1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia.

Jednocześnie według art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Wysokość grzywny jest ustalana przez sąd w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Ujęte w cytowanych wyżej przepisach uprawnienie oraz przesłanki orzeczenia o wymierzeniu grzywny organowi, który nie przesłał w zakreślonym terminie skargi do sądu nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Warto przy tym zaznaczyć, iż w procesie merytorycznego rozpoznania wniosku w przedmiocie wymierzenia w tym przypadku grzywny można wyodrębnić dwa etapy.

W pierwszym z nich Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje oceny czy wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny z tytułu opieszałości przy przekazywaniu wniesionej za pośrednictwem takiego organu skargi jest zasadny. To znaczy, czy rzeczywiście organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi do przesłania sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzi na skargę.

Ustalenia dokonane na tym gruncie przez Sąd pierwszej instancji są prawidłowe i nie budzą jakichkolwiek zastrzeżeń. Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skarg w terminie trzydziestu dni od dnia ich wniesienia.

Drugi etap obejmuje ustalenie wysokości grzywny, jaką z tego tytułu należy organowi wymierzyć w ramach zakreślonych przez ustawodawcę w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Sąd w tej części postępowania bada wszelkie związane z zaistniałą sytuacją okoliczności podniesione zarówno przez wnioskodawcę, jak i sam organ. Ocenia, jakie przyczyny spowodowały opóźnienie w przesłaniu skargi, czy organ dopuszczał się tego rodzaju uchybień w przeszłości, czy przekroczenie terminu do przesłania skargi ma charakter nagminny, czy też stanowiło jednostkowy przypadek. Sąd bierze także pod uwagę długość okresu, jaki upłynął od dnia w którym organ najpóźniej mógł bez przekroczenia trzydziestodniowego terminu przesłać do Sądu skargę, a dniem jej rzeczywistego wysłania.

To właśnie ustalenia Sądu na tej płaszczyźnie zostały poddane w wątpliwość przez wnoszącego zażalenie P. T. Skarżący uznał, że grzywna w wymierzonej przez sąd wysokości jest zbyt niska. Ze stanowiskiem tym jednak nie można się zgodzić.

Orzeczenie o wymierzeniu organowi na wspomnianej podstawie grzywny pełni funkcje: dyscyplinującą, represyjną i prewencyjną. Samo wymierzenie grzywny ma na celu wymóc na organie, aby ten zrealizował obowiązek wynikający z treści art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazując skargę do sądu administracyjnego. Powinno zmusić go do terminowego przesyłania tego rodzaju pism w przyszłości (funkcja prewencyjna). Sama zaś funkcja represyjna przejawia się przede wszystkim w samym wymierzeniu kary (w przedmiotowej sprawie grzywny) za naruszenie prawa. Stanowi wyraz usankcjonowania zachowania organu za nieprzestrzeganie ustanowionego przez ustawodawcę prawa.

Zaskarżone postanowienie o wymierzeniu grzywny realizuje wspomniane funkcje dyscyplinującą, represyjną i prewencyjną, co powoduje, że wniesione zażalenie nie może zostać uwzględnione.

Również wysokość grzywny zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest współmierna do zaistniałego naruszenia prawa. Z realizacją funkcji, jaką winna spełniać kara grzywny wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest kwestia jej miarkowania. Warto w tym miejscu podkreślić, że Sąd przy ustalaniu jej wysokości powinien mieć w szczególności na uwadze rodzaj naruszonego dobra, stopień szkodliwości tego naruszenia, stopień zawinienia organu, okres w jaki organ pozostawał w zwłoce z przesłaniem akt do sądu.

Należy przy tym wspomnieć, że organ przesłał skargi przekraczając termin do dokonania tej czynności o blisko [...] miesiące, jednak brak przesłanek aby uznać, iż zachowanie R. w tym względzie jest notoryczne. Sam skarżący tej okoliczność nie wykazał. Co prawda w zażaleniu podniósł, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym rozpoznawanych jest około ośmiu skarg na bezczynność R. U. M. w Ł. oraz, że wniesie kolejnych dziesięć skarg tego rodzaju, jednak nie udowodnił, aby w którymkolwiek z wymienionych przypadków organ ten dopuścił się przy przekazywania skargi do Sądu uchybieniu określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. terminowi. Brak także informacji, że R. w innych przypadkach dopuszczał się zwłoki w przekazywania tego rodzaju pism do sądu administracyjnego. P. T. nie wykazał również, że zachowanie R. spowodowało poniesienie przez niego poważnych szkód moralnych, zdrowotnych i materialnych.

Również ograniczenie się do niepopartych niczym twierdzeń o naruszeniu przez organ przepisów postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, wbrew stanowisku skarżącego nie mogło wpłynąć na wysokość wymierzonej organowi kary grzywny.

Z tego też względu wysokość grzywny ustalona przez Sąd pierwszej instancji jest adekwatna do stopnia naruszenia ciążącego na organie obowiązku przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od jej otrzymania.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.