Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 597/09 odmówił L. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiocie odwołania od uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Warszawskiego odmawiającej nostryfikacji stopnia doktora uzyskanego w Australii.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący wystąpił w piśmie z 3 kwietnia 2009 r.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, który dołączono do skargi, wnioskodawca wskazał, że otrzymuje obecnie minimalne wynagrodzenie. Ze złożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto.
Zarządzeniem z dnia 8 maja 2009 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania: zaświadczenia od pracodawcy o uzyskiwanym wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 r. (swoich i małżonki), wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków oraz dokumentów lub oświadczeń wskazujących wielkość ponoszonych wydatków. Ponadto wezwano skarżącego do wyjaśnienia czy małżonka skarżącego uzyskuje jakikolwiek dochód, a jeśli tak przedłożenia dokumentów potwierdzających ten dochód.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, że pracuje w Łodzi, ale mieszka w Warszawie. Jest obywatelem australijskim oraz stałym rezydentem Cypru, a tylko czasowo obecnie przebywa w Polsce. Ponieważ przebywa w Polsce dopiero od ubiegłego roku, nie składał jeszcze zeznań podatkowych. Do pisma wnioskodawca dołączył rachunki za energię elektryczną, gaz i usługi telekomunikacyjne i pismo dotyczące opłat za mieszkanie.
Postanowieniem z 28 maja 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia. podnosząc, że jego adwersarzem jest organ administracji państwowej i bez przyznania prawa pomocy nie będzie mieć szansy należytego przedstawienia sprawy. Wnioskodawca podniósł, że nie ma obowiązku przedstawiać Sądowi wszystkich szczegółów dotyczących sytuacji materialnej oraz wnosić opłat sądowych w sytuacji, gdy zaskarża decyzję organów państwa. Nie ma zaufania do urzędników sądowych i nie chce, aby znali numer konta bankowego. Ponadto w sądach administracyjnych nie powinno się podbierać opłat od obywateli pokrzywdzonych przez administrację państwową, gdyż w ten sposób ogranicza się ich prawa obywatelskie.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, aby nie mógł uiścić pełnych lub jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Stanowisko to wynika także z odmowy przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, które były istotne dla dokładnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego, dochodów i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Inne okoliczności wskazywane przez wnioskodawcę: rodzaj organu, brak zaufania do pracowników sądów, niezasadność uiszczania opłat w wypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej - nie mogły mieć wpływu na sposób rozpoznania wniosku. Okoliczności te nie zostały bowiem uwzględnione w przepisach stanowiących podstawę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie L. K. powtórzył argumentację przedstawioną w sprzeciwie od postanowienia referendarza.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dale jako "P.p.s.a.", prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do uzyskania pomocy prawnej przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego bez ponoszenia kosztów ich wynagrodzenia oraz wydatków. Przyznanie prawa pomocy wchodzi w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych kosztów postępowania (zakres częściowy) bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).
Z przytoczonych przepisów wynika, iż osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).
W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do ustalenia, czy sytuacja materialna i finansowa pozwala na przyjęcie, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie wywiązał się z nałożonego nań obowiązku; nie przedłożył wskazanych przez Sąd dokumentów pozwalających ocenić możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania sądowego.
W tej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wykazał, iż spełnia wymagane ustawą przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy.
Z powyższych przyczyn zażalenie należało uznać za nieuzasadnione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.