Postanowienie NSA z 20 lipca 2016 r., I OZ 779/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 322/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Z. D. w złożonym w dniu 21 września 2015 r. zażaleniu na zarządzenie przewodniczącego z dnia 3 września 2015 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego NSA Julii Szczygielskiej, zawarła wniosek o wyłączenie - na podstawie art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a."- sędziego NSA Henryka Ożoga.

W oświadczeniu z dnia 5 października 2015 r. (k.

67. Sędzia NSA Henryk Ożóg odnosząc się do wniosku skarżącej wskazał, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie go od orzekania w przedmiotowej sprawie.

Oddalając postanowieniem z dnia 20 października 2015 r. ww. wniosek – na podstawie art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 18 i 19 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał go za bezzasadny.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki wskazywał, że skarżąca w treści swojego żądania odwołała się w zasadzie wyłącznie do przesłanki zawartej w art. 19 p.p.s.a., stwierdzając, że w sprawie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. W ocenie skarżącej zarządzeniem z dnia 3 września 2015 r. wydanym w niniejszej sprawie zostały naruszone zasady legalności. W konsekwencji zaś został on pozbawiony zdolności do kształtowania swoich praw i obowiązków.

Oceniając powołane okoliczności Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie odnosiły się one do kwestii bezstronności sędziego orzekającego w niniejszej sprawie, ale stanowiły przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawczyni niezadowolonej z końcowego rezultatu procesu, z którym starał się polemizować. Kwestionowane przez Z. D. rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, które przybrało w niniejszej sprawie postać zarządzenia z dnia 3 września 2015 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego NSA Julii Szczygielskiej wobec nieuzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku, nie mogło zostać uznane za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności. Owe rozstrzygnięcie było właśnie przejawem tych zasad. Sąd bowiem, niezależnie od stanowiska zarówno jednej jak i drugiej strony postępowania, dokonał analizy akt sprawy i na tej podstawie autonomicznie orzeka.

W konsekwencji Sąd Wojewódzki za nieuzasadniony uznał pogląd, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej strony, prowadzić będzie do pozbawienia jej zdolności do kształtowania własnych praw i obowiązków wyłącznie z powodu zarzucanej przez nią stronniczości sędziego orzekającego w danej sprawie. Wnioskodawca winien wziąć bowiem pod uwagę również i to, że wydane rozstrzygnięcie będzie stanowiło efekt decyzji sędziego działającego w tym zakresie wyłącznie na podstawie i w granicach prawa a nie z jakichkolwiek innych – pozaprawnych – pobudek.

Sąd zwrócił uwagę, że do zastosowania art. 19 p.p.s.a. nie wystarcza wyłącznie subiektywne podejrzenie strony, co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiary w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia.

Nie bez znaczenia - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - pozostawała również okoliczność, że wymieniony na wstępie sędzia złożył stosowne oświadczenie podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do jego wyłączenia. Jeśli zaś jego prawdziwość nie budziła żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z. D. w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zażaleniu, zakwestionowała jego prawidłowość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a.

W rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanego wyżej sędziego.

Za taką okoliczność w żadnym razie nie może być bowiem uznane twierdzenie, że ww. sędzia wydał w granicach przepisów prawa niezgodne z wolą skarżącej zarządzenie, będące przejawem realizacji przez niego przypisanych mu uprawnień orzeczniczych. Subiektywne odczucia skarżącej w tym zakresie nie mogą stanowić dostatecznej przesłanki świadczącej o istnieniu którejkolwiek ze wskazanych w art. 18 § 1 albo art. 19 p.p.s.a. przesłanek albo o braku po jego stronie bezstronności.

Podkreślenia ponadto wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia wskazanego sędziego - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10).

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia.