Postanowienie NSA z 8 lutego 2018 r., I OZ 78/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. i B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 2218/15 o odrzuceniu wniosku W. K. i B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi W. K. i B. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 2

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. odrzucił wniosek W. K. i B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 11 lutego 2016 r. o oddaleniu skargi W. K. i B. K. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Wojewody M. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną, z uwagi na wniesienie jej z przekroczeniem ustawowego terminu. Pismami z dnia 10 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżących wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz złożył zażalenie na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 2 września 2016 r. Sąd Wojewódzki odrzucił wniosek pełnomocnika skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznając jego przedwczesność w związku z jednoczesnym złożeniem zażalenia na powołane postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r. Sąd meriti wskazał, że dopiero po zakończeniu postępowania zainicjowanego ww. zażaleniem i wyjaśnieniu (przesądzeniu) przez Naczelny Sąd Administracyjny kwestii zachowania przez skarżące terminu do złożenia skargi kasacyjnej, zajdzie ewentualna potrzeba rozpoznania wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. Sąd ten odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r., z uwagi na nieuzupełnienie przez pełnomocnika skarżących braków formalnych tego zażalenia. Na postanowienie z dnia 2 grudnia 2016 r. skarżące wniosły zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 290/17, oddalił jako niezasadne.

W dniu 13 marca 2017 r. pełnomocnik skarżących wystąpił z kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powołanego wyroku z dnia 11 lutego 2016 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że jego zdaniem, termin na wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie upływał w dniu 17 lipca 2016 r., gdyż wtedy upływał 30-dniowy termin liczony od zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżących. Jednocześnie podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 290/17, prawomocnie zakończył postępowanie zainicjowane zażaleniem skarżących na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej i utrzymał w mocy postanowienie o odrzuceniu zażalenia na to postanowienie. W tej sytuacji, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 września 2016 r., złożono ponowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, celem jego merytorycznego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając ww. wniosek podkreślił, iż w sprawie nie doszło do merytorycznego rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, bowiem zostało ono odrzucone, a zażalenie nań oddalono. Zatem nie badano, czy skarga kasacyjna została wniesiona w terminie, czy też nie. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można zgodzić się ze wskazanym przez pełnomocnika skarżących sposobem liczenia terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżących postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 290/17. Mając to na uwadze, na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Sąd ten orzekł jak w zaskarżonym postanowieniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły W. K. i B. K. Zaskarżyły je w całości, postulując jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak wskazał autor zażalenia, to właśnie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 września 2016 r. Sąd pierwszej instancji pouczył go, iż dopiero po zakończeniu postępowania zainicjowanego zażaleniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. i wyjaśnieniu kwestii zachowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej zajdzie ewentualna potrzeba zbadania zachowania tego terminu w świetle okoliczności podnoszonych przez pełnomocnika stron. Ponadto rozumowanie, że na skutek niemerytorycznego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu "cofa się" do dnia złożenia zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej jest nie do pogodzenia zarówno z brzmieniem ustawy, jak również stanowi naruszenie przez Sąd zasady zaufania do własnych rozstrzygnięć poprzez "nietrzymanie" się ich treści.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie musiało odnieść skutek.

Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.).

Z praktyki orzeczniczej wynika, że nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie skargi (skargi kasacyjnej) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego do wniesienia skargi (skargi kasacyjnej). Oczywiście jest to działanie wadliwe, gdyż oba środki wykluczają się wzajemnie. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzuceniu pisma oraz wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia (dokonania danej czynności procesowej), w pierwszej kolejności powinien być nadany bieg zażaleniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być rozpoznany dopiero po prawomocnym przesądzeniu uchybienia terminu. Zatem jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (p. postanowienia Naczelnego Sąu Administracyjnego z dnia: 12 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 449/17, 28 września 2017 r., sygn. akt II OZ 1166/17, 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1360/17, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie pismami z dnia 10 sierpnia 2016 r. został złożony zarówno wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W momencie składania wniosku o przywrócenie terminu, kwestia terminowości wniesienia skargi kasacyjnej nie była prawomocnie przesądzona. Nastąpiło to natomiast w wyniku prawomocnego oddalenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zatem postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r. wywołało taki skutek, że z tym dniem ustała przyczyna uchybienia, przeto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Oczywiście, o ile został złożony w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tego postanowienia. Od tego dnia rozpoczął bieg terminu do złożenia wniosku, bo tym orzeczeniem przesądzono uchybienie terminu do wniesienia kasacji. Za chybione należy uznać stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, jakoby wyłącznie merytoryczne rozpoznanie zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej umożliwiało rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Prowadziłoby to bowiem do absurdalnej sytuacji, że w wyniku odrzucenia (a nie merytorycznego rozpoznania) zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej strona zostałaby de facto pozbawiona możliwości rozpoznania jej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Istotna jest wszak tylko prawomocność postanowienia o odrzuceniu kasacji z powodu uchybienia terminu.

W tej sytuacji zażalenie okazało się zasadne, a rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie będzie rozpoznanie wniosku W. K. i B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.

----------------------- 2