Postanowienie NSA z 20 lipca 2016 r., I OZ 780/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 322/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Z. D. w zażaleniu złożonym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2015 r., którym oddalono wniosek o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga, zawarła wniosek o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego "(...) z przyczyn oczywistych, ponieważ trzech sędziów zawodowych unaocznia cały bezmiar sprzeczności niezawisłości sędziowskiej z kodeksem (...)".

Sędzia Wanda Wiatkowska – Ilków, sędzia Tadeusz Kuczyński oraz sędzia Alojzy Wyszkowski odnosząc się do wniosku Z. D. wskazali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności oraz że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie ich od orzekania w przedmiotowej sprawie (oświadczenia z 13, 16 i 17 listopada 2015 r.).

Oddalając postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. ww. wniosek – na podstawie art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 18 i 19 p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał go za bezzasadny.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki wskazywał, że skarżąca w treści swojego żądania odwołała się w zasadzie wyłącznie do przesłanki zawartej w art. 19 p.p.s.a., stwierdzając, że w sprawie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów. W ocenie skarżącej, rozstrzygnięcie wydane przez sędziów, o których wyłączenie wnosiła, jest przykładem sprzeczności zasady niezawisłości sędziowskiej z obowiązującymi przepisami prawa.

Oceniając powołane okoliczności Sąd Wojewódzki stwierdził jednak, że nie odnosiły się one do kwestii bezstronności sędziów orzekających w niniejszej sprawie, ale stanowiły przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawczyni niezadowolonej z końcowego rezultatu postępowania incydentalnego w zakresie wyłączenia sędziów. Instytucja wyłączenia sędziego nie może jednak być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Odmienny pogląd składu sędziowskiego, co do okoliczności przedstawionych na poparcie wniosku o wyłączenie sędziego, nie może zostać uznany za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności, albowiem – wbrew zapatrywaniom wnioskodawczyni – jest on właśnie przejawem tych zasad. Sąd bowiem niezależnie od wpływu jakichkolwiek czynników zewnętrznych, ale również – co istotne – od oddziaływania czynników wewnętrznych związanych z osobistymi poglądami na daną sprawę, dokonuje analizy zasadności żądania mając na względzie jedynie to, czy przedstawione przez stronę okoliczności są tego rodzaju, że mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W konsekwencji Sąd Wojewódzki za nieuzasadniony uznał pogląd, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej strony jest efektem sprzeczności zasady niezawisłości sędziowskiej z obowiązującymi przepisami prawa, które winny znaleźć zastosowane w niniejszej sprawie.

Sąd zwrócił uwagę, że do zastosowania art. 19 p.p.s.a. nie wystarcza wyłącznie subiektywne podejrzenie strony, co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiary w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia.

Nie bez znaczenia - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - pozostawała również okoliczność, że wymienieni na wstępie sędziowie złożyli stosowne oświadczenie podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Jeśli zaś ich prawdziwość nie budziła żadnych wątpliwości, to wniosek o ich wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z. D. w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zażaleniu, zakwestionowała jego prawidłowość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a.

W rozpatrywanej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów.

Za taką okoliczność w żadnym razie nie może być bowiem uznane twierdzenie, że wskazani sędziowie wydali w granicach przepisów prawa niezgodne z wolą skarżącej orzeczenie, będące przejawem realizacji przez nich przypisanych im uprawnień orzeczniczych. Subiektywne odczucia skarżącej w tym zakresie nie mogą stanowić dostatecznej przesłanki świadczącej o istnieniu którejkolwiek ze wskazanych w art. 18 § 1 albo art. 19 p.p.s.a. przesłanek albo o braku po ich stronie bezstronności.

Podkreślenia ponadto wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia wskazanych sędziów - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów było zgodne z prawem.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10).

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia.