Postanowienie NSA z 6 września 2018 r., I OZ 783/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 106/17 odrzucające skargę kasacyjną W. K.

Sprawa

w sprawie ze skargi W. K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 106/17 (dalej postanowienie z 5 czerwca 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi W. K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania: I. odrzucił skargę kasacyjną, II. zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 106/17 (dalej postanowienie z 28 lutego 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę W. K., jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych.

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, pismem z dnia 12 kwietnia 2018 r. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia z 28 lutego 2018 r.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 kwietnia 2018 r. II SAB/Sz 106/17, wezwano [pełnomocnika] skarżąc[ej] do usunięcia, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, jej braków formalnych przez: podpisanie skargi kasacyjnej z 12 kwietnia 2018 r. lub nadesłanie odpisu podpisanej skargi kasacyjnej, nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi kasacyjnej lub jej uwierzytelnionej kopii, nadesłanie pełnomocnictwa uprawniającego do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nadto zarządzeniem z ww. daty wezwano [pełnomocnika] skarżąc[ej] do uiszczenia w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, wpisu sądowego w wysokości 100 zł, należnego od wniesionej skargi kasacyjnej, pod rygorem jej odrzucenia.

Przesyłkę sądową zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej i odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego, doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 4 maja 2018 r. (k. 64 akt sądowych).

W siedmiodniowym terminie, wpłynęły do akt dwa odpisy skargi kasacyjnej podpisane przez pełnomocnika skarżącej. W ustawowym terminie wpłynęła na rachunek sądowy kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Brak było natomiast odpowiedzi na wezwanie sądowe do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez skarżącą do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W myśl art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), skarga kasacyjna poza wymaganiami, o których mowa w art. 176 § 1, powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony (pismo procesowe w rozumieniu art. 45 ppsa), w tym: powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa); należy dołączyć do niej pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ppsa); należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 ppsa).

W sytuacji, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o uzupełnienie pisma lub poprawienie w terminie siedmiodniowym, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa).

Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, w tym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 ppsa).

Pismo stanowiące wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, doręczono pełnomocnikowi skarżącej (będącemu adwokatem) dnia 4 maja 2018 r. Siedmiodniowy termin do udzielenia odpowiedzi na wskazane wyżej wezwania upłynął dnia 11 maja 2018 r. (piątek). We wskazanym terminie wpłynęła opłata tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej i dwa odpisy skargi kasacyjnej podpisane przez pełnomocnika skarżącej. W ustawowym terminie nie nadesłano pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez skarżącą do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną, z powodu nieusunięcia braku formalnego tego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 i art. 46 § 3 ppsa, odrzucił skargę kasacyjną, o czym orzekł w pkt I postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd orzekł, jak w pkt II postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (k. 59, 60-64, 65, 66-76, 77, 80-83 akt sądowych).

Skarżąca, reprezentowana przez adw. J. B., wniosła zażalenie, którym zaskarżyła postanowienie z 5 czerwca 2018 r. w całości i zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177a, art. 178 w zw. z art. 53 § 1 ppsa przez jego zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy skarga kasacyjna została skutecznie uzupełniona zgodnie z wezwaniem, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi wniesionej w terminie i naruszenia konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Pełnomocnik skarżącej wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu [winno być Szczecinie] w trybie art. 195 § 2 ppsa, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny "w Opolu" przez przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa; ewentualnie na podstawie 185 § 1 w zw. z 197 § 2 ppsa o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu [winno być Szczecinie]. Do zażalenia pełnomocnik załączył: potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa z 3 października 2017 r.; kserokopię przelewu z 11 października 2017 r. kwoty 34 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa; kserokopię pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "11 maja 2018 r." do WSA w Szczecinie; skan strony książki nadawczej, z której wynika, że dnia 11 maja 2018 r. pod poz. 10 nadano przesyłkę poleconą do WSA Szczecin (II SAB/Sz 106/17 W. K.; k. 90-91, 92-96 akt sądowych).

Pismem z dnia 21 czerwca 2018 r. (oddanym dnia 28.6.2018 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego) pełnomocnik skarżącej wniósł "UZUPEŁNIENIE ZAŻALENIA", do którego załączył: kserokopię pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "9 czerwca 2018 r." do WSA w Szczecinie (z pieczęcią "WYSŁANO 2018-05-11"; potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa z 3 października 2017 r.; kserokopię przelewu z 11 października 2017 r. kwoty 34 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa; kserokopię strony książki nadawczej, z której wynika, że dnia 11 maja 2018 r. pod poz. 10 nadano przesyłkę poleconą do WSA Szczecin (II SAB/Sz 106/17 W. K.; k. 101-105 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje

Pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci nadesłania pełnomocnictwa uprawniającego do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do uzupełniana którego został prawidłowo wezwany dnia 4 maja 2018 r. (k. 59-64 akt sądowych). Autor zażalenia nie stawia zarzutu błędu w ustaleniach stanu faktycznego, w wyniku którego Sąd I instancji miałby ustalić, że odpis pełnomocnictwa nie wpłynął do Sądu do dnia 11 maja 2018 r. włącznie, mimo że pełnomocnik odpis pełnomocnictwa dnia 11 maja 2018 r. przesłał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie wraz z innymi dokumentami.

Nadesłane kserokopie dokumentów, załączone do zażalenia, jak i do uzupełnienia zażalenia, nie podważają prawidłowych ustaleń Sądu I instancji.

Pełnomocnik oddał w polskiej placówce operatora wyznaczonego dnia 11 maja 2018 r. wyłącznie: pismo datowane 11 maja 2018 r., na druku Kancelarii [...], opatrzone słowami "Sygnatura akt II SAB/Sz 106/17" zatytułowane "PISMO", w którym jednoznacznie wskazał: "W celu realizacji Wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej z dnia 23 kwietnia 2018 r. oraz Zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 23 kwietnia 2018 r. przesyłam dwa odpisy skargi kasacyjnej z 12 kwietnia 2018 r. i potwierdzenie uiszczenia opłaty jako pełnomocnik skarżącej W. K." – bez podpisu. Na prezentacie WSA znajduje się adnotacja: "Liczba załączników kop. + 1eg. + opł + 2 zał." i podpis urzędnika sądowego. Do pisma załączono przelew z rachunku z 11 maja 2018 r. kwoty 100 zł z adnotacją "WPIS SĄDOWY DO SKARGI KASACYJNEJ- SYGN. AKT II SAB/SZ 106/17"; podpisany przez adw. J. B. odpis skargi z 12 kwietnia 2018 r. Koperta przesyłki poleconej nr [...], opatrzona jest pieczęcią okrągłą polskiej placówki operatora wyznaczonego "[...]" (k. 66-77 akt sądowych).

Ani w aktach sądowych (w części poprzedzającej k. 94), ani w załączonych do akt odpisach pism procesowych, nie ma pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "11 maja 2018 r." do WSA w Szczecinie, którego kserokopię pełnomocnik skarżącej załączył dopiero do zażalenia z 11 czerwca 2018 r. (k. 90-91, 94 akt sądowych). O tym, że pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "11 maja 2018 r." pełnomocnik skarżącej nie przesłał Sądowi I instancji w kopercie opatrzonej pieczęcią pocztową z 11 maja 2018 r. (k. 77 akt sądowych) świadczy: sprzeczność treści pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "11 maja 2018 r.", w którym wymieniono w załącznikach: "1)... "2) Poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo 3)...", w sytuacji, gdy rzeczywiście przesłane w kopercie (k. 77 akt sądowych) pismo przewodnie z 11 maja 2018 r., zatytułowane "PISMO", nie wymienia żadnych załączników, a jedynie ogólnie wskazuje "...przesyłam dwa odpisy skargi kasacyjnej z 12 kwietnia 2018 r. i potwierdzenie uiszczenia opłaty jako pełnomocnik skarżącej W. K..", bez listy załączników (k. 66 akt sądowych). Z adnotacji doświadczonego i właściwie przeszkolonego urzędnika sądowego, przyjmującego w biurze podawczym przesyłkę pocztową wynika, że w kopercie nie było drugiego pisma przewodniego z 11 maja 2018 r., ani tym bardziej pełnomocnictwa (k. 66-77 akt sądowych). Za takim ustaleniem przemawiają zasady doświadczenia życiowego. Nieracjonalne byłoby wysłanie do Sądu w jednej przesyłce dwu pism przewodnich, o różnej treści, i wymienienie w każdym z nich innych dokumentów, przy czym w rzeczywiście przesłanym piśmie z 11 maja 2018 r., zatytułowanym "PISMO" (k. 66 akt sądowych) nie wymieniono: "...2) Poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo" (jak to uczyniono w odpisie pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "11 maja 2018 r." (k. 94 akt sądowych) ani "...2) pełnomocnictwo" (jak w odpisie pisma zatytułowanego "ODPOWIEDŹ NA WEZWANIE" datowanego "9 czerwca 2018 r.", opatrzonego pieczęcią "WYSŁANO 2018-05-11"; k. 102 akt sądowych). Także analiza formalna odpisów pism datowanych - odpowiednio: "11 maja 2018 r." i "9 czerwca 2018 r." (k. 94, 102 akt sądowych) wskazuje, że są to odpisy zupełnie dwu różnych pism, na co wskazują w szczególności: inny sposób pogrubień słów: "Sygn. akt:", przy braku pogrubienia "II SAB/Sz 106/17" w pierwszym z nich (k. 94 akt sądowych) i pogrubienie całej frazy wraz z podkreśleniem: "Sygn. akt: II SAB/Sz 106/17" w drugim z nich (k. 102 akt sądowych); napisane kursywą słowa "reprezentowany przez pełnomocnika-" a prostą, pogrubioną czcionką słowa "adwokata [...]", wraz z podaniem jedynie adresu "[...]" w pierwszym z nich (k. 94 akt sądowych); inne pogrubienia "Reprezentowany przez:" "adwokata [...]", przy podaniu pełnej nazwy kancelarii i także adresu w drugim z nich (k. 102 akt sądowych); wymienienie załączników czcionką prostą, w tym "...2) Poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo" w pierwszym z nich (k. 94 akt sądowych); gdy w drugim z nich załączniki wymienione są kursywą, w tym "...2) pełnomocnictwo" (k. 102 akt sądowych). Także analiza formalna kserokopii strony książki nadawczej, z której wynika, że dnia 11 maja 2018 r. pod poz. 10 nadano przesyłkę poleconą do WSA Szczecin (II SAB/Sz 106/17 W. K.; pomiędzy k. 104 a 105 akt sądowych), wskazuje, że także i ta kserokopia została sporządzona instrumentalnie na użytek tej sprawy. Owa kserokopia różni się zasadniczo od skanu strony książki nadawczej, załączonej do zażalenia (k. 95 akt sądowych). W skanie, w tej samej poziomej rubryce, jest żółta nalepka przesyłki poleconej, odpowiadającej numerem numerowi przesyłki poleconej na kopercie, opatrzonej pieczęcią okrągłą placówki "[...] (k. 77, 95 akt sądowych). Tymczasem w rubryce poziomej kserokopii załączonej do uzupełnienia zażalenia z 21 czerwca 2018 r., mimo tożsamego wpisu pismem komputerowym słów "(WSA Szczecin II SAB/Sz 106/17 W. K.), wraz z adresem Sądu, brak żółtej nalepki przesyłki poleconej, a w tabeli "Nr nadawczy" na tym poziomie jest niebieska linia, wskazująca na brak takiej nalepki od Lp. 2 do Lp. 10 włącznie. Nalepki pod Lp. 1 i Lp. 11 mają inne numery niż na kopercie i na skanie ([...]; k. 77, 95, k. pomiędzy 104 a 105 akt sądowych); inny jest kształt strzałek w tabeli "Masa kg g"; inny jest zapis kwot 5,20" w rubrykach "Opłata" (k. 95, k. pomiędzy 104 a 105 akt sądowych).

Wobec jasnej dyspozycji art. 178 w zw. z art. 176 § 2 i art. 46 § 3 ppsa Sąd I instancji był obowiązany odrzucić skargę kasacyjną.

Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 177a ppsa i art. 178 ppsa był niezasadny, a zarzut naruszenia art. 53 § 1 ppsa nierelewantny. Wezwanie z dnia 23 kwietnia 2018 r. do usunięcia braków skargi kasacyjnej z 12 kwietnia 2018 r. w pełni odpowiadało wymogom art. 177a ppsa (k. 59-64 akt sądowych).

Za chybioną należy uznać argumentację pełnomocnika skarżącej, zgodnie z którą brak formalny w postaci braku nadesłania pełnomocnictwa nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu sprawy, jeśli pełnomocnictwo zostało w istocie udzielone. Stanowisku temu przeczą nie tylko powyżej wskazane przepisy ustawy procesowej, lecz również ogólne zasady postępowania. Inicjować postępowanie może bowiem tylko legitymowany do tego podmiot, strony muszą dbać o własne interesy na każdym etapie postępowania, zaś szczególnej staranności można domagać się od fachowego pełnomocnika. Nie jest rolą Sądu wyręczać strony i ich pełnomocników od obowiązków nałożonych na nich przez ustawodawcę.

Zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946) okazał się nieusprawiedliwiony, wobec braku jakiegokolwiek ograniczenia przez Sąd I instancji konstytucyjnego prawa do sądu. Sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się skarżąca, powstała wyłącznie z przyczyn leżących po stronie jej pełnomocnika.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na postawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji.