Uzasadnienie
Postanowieniem dnia 29 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach odrzucił skargę M.H. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2015 r. sygn. akt II SA/GL 28/15.
Pismem z dnia 13 marca 2016 r. skarżąca M.H. zwróciła się o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego sprawozdawcy – sędziego WSA P.B. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w jej ocenie wskazany sędzia w sposób nierzetelny prowadzi sprawę skupiając się na sprawach nieistotnych, zamiast na kwestiach merytorycznych. Skarżąca podniosła, że wydane przez tego sędziego rozstrzygnięcie z dnia 29 lutego 2016 r. zagraża demokracji. Takie działanie pozbawia skarżącą przysługujących jej praw, czym narusza przepisy art. 194 Kodeksu karnego w związku z art. 63 Konstytucji RP oraz przepisy Prawa Kanonicznego z 1983 r., a także art. 415 i art. 417 Kodeksu cywilnego w związku z art. 23 tej ustawy.
WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Gl 1255/15 oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego sprawozdawcy.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten, w odróżnieniu od art. 18 p.p.s.a. zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem jego bezwzględne wyłączenie, dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Podstawą wyłączenia sędziego na gruncie tego przepisu są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Okoliczności wskazane przez skarżącą, zdaniem Sądu pierwszej instancji nie uzasadniały wyłączenia sędziego P.B. od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może w ocenie tego Sądu stanowić samo subiektywne przeświadczenie skarżącej, iż dany sędzia działa na jej szkodę. Wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają bowiem jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, tego zaś rodzaju przyczyn Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie. Skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do przesłanek określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego spoczywa natomiast na wnioskodawcy, o czym świadczy treść art. 20 § 1 p.p.s.a.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, także podniesiony przez skarżącą zarzut rozpatrzenia jej skargi nie po myśli skarżącej w żaden sposób nie uprawdopodabnia jakiegokolwiek osobistego stosunku sędziego do skarżącej. Sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy ustawy z tej tylko przyczyny, że skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciami wydanymi w sprawie z udziałem tego sędziego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych, w ramach kontroli instancyjnej.
WSA w Gliwicach wskazał także, że z oświadczenia złożonego przez sędziego P.B. wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia go od rozpoznania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. W sytuacji natomiast, gdy prawdziwość złożonego przez sędziego oświadczenia, iż nie zachodzą żadne z okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., nie budzi żadnych wątpliwości, wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżącą w związku z toczącą się sprawą przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym NSA (L. Prez. Rd. – [...]).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji dostatecznie wyjaśnił skarżącej, że zgodnie z treścią art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten, w odróżnieniu od art. 18 p.p.s.a. zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem jego bezwzględne wyłączenie, dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Podstawą wyłączenia sędziego na gruncie tego przepisu są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Okoliczności wskazane przez skarżącą, również zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzasadniały wyłączenia sędziego P.B. od udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy.
Powyższego stanowiska nie mogło podważyć wskazane w zażaleniu postępowanie dyscyplinarnego prowadzone przez Rzecznika Dyscyplinarnego NSA. Jak bowiem wynika z pisma tego Rzecznika z dnia 31 maja 2016 r. nr L. Prez. Rd. – [...], skierowanego do M.H., nie znalazł on podstaw prawnych do podjęcia czynności dyscyplinarnych z własnej inicjatywy wobec sędziego P.B..
Instytucja wyłączenia sędziego nie może być również traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. "Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych" 2008, nr 6, poz. 97; por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).
Mając na uwadze powyższe oddalono zażalenie na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a.