Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał Z. C. prawo pomocy w części przez zwolnienie z kosztów sądowych w zakresie - wpisu sądowego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Sąd I instancji wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawczyni zobowiązana jest do uiszczenia kwoty 2.000 zł tytułem wpisu od skargi. Porównanie powyższej kwoty z kwotą miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka oraz okoliczność, że wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, powoduje, że brak było podstaw zwolnienia jej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości.
Ponadto wskazano, że w skład majątku wnioskodawczyni wchodzą nieruchomości (lokal mieszkalny i nieruchomość gruntowa rolna) oraz samochód osobowy. Posiadany majątek, nawet jeśli nie przynosi pożytków, może jednak służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy też kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków (w tym również kosztów sądowych), brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego, np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał także na uwadze, że część wskazywanych przez pełnomocnika skarżącej miesięcznych wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym wspólnie prowadzonym przez wnioskodawczynię i jej małżonka, nie stanowi wydatków koniecznych, które należałoby stawiać przed kosztami sądowymi. Sąd wskazał na koszty związane z utrzymaniem trzech telefonów (w sumie 88,23 zł), opłatę za telewizję kablową (52,50 zł) oraz koszty związane z samochodem (180,70 zł).
W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. C. podniosła, że nie stać jej na uiszczenie nawet części wpisu sądowego od skargi. W jej odczuciu takie rozstrzygnięcie jest karą za dochodzenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a pełne zwolnienie od kosztów uzasadnione jest już chociażby okolicznością długoletniego uiszczania opłat na rzecz państwa. Strona zarzuciła cynizm postanowieniu I instancji poprzez sugerowanie możliwości zaciągnięcia kredytu celem uiszczenia kosztów sądowych. Wyjaśniła także, że telefon komórkowy i dziesięcioletni samochód są powszechnym dobrem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Nie można zgodzić się z argumentacją skarżącej podniesioną w zażaleniu. Rozstrzygnięcie sądu I instancji było efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przedłożonych dokumentów. W żaden sposób nie można upatrywać w nim sankcji za dochodzenia przez stronę swoich prawa przed sądem czy organami administracji. Ponadto, nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych okoliczność uiszczania określonych, powszechnym świadczeń na rzecz państwa, bowiem ustawodawca w sposób jasny określił przesłanki przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, w zakresie w jakim wskazał on, że porównanie kwoty koniecznego do uiszczenia wpisu z kwotą miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka oraz okoliczność, że wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, powoduje, że brak było podstaw zwolnienia jej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia. Skarżąca została zwolniona z większości kwoty wpisu sądowego od skargi. Ponadto, pozostałe koszty, o ile w sprawie wystąpią, będą niewątpliwie rozłożone w czasie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z argumentacją wojewódzkiego sądu administracyjnego w pozostałym zakresie. Wskazane przez Sąd I instancji koszty utrzymania nawet jeśli nie mieszczą się w ścisłym katalogu niezbędnych kosztów utrzymania, ograniczają się do bardzo niewielkich kwot i nie powinny mieć wpływu na ogólną ocenę sytuacji majątkowej skarżącej. Trudno również przyjąć, że skarżąca na skutek wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi winna podjąć natychmiastowe starania celem uzyskania kredytu zabezpieczonego posiadanymi nieruchomościami. Powyższe jednak okoliczności nie mają wpływu na ocenę majątkowych możliwości rodziny skarżącej. W konsekwencji rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.