Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 658/08 odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, złożył wniosek o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Po wezwaniu referendarza sądowego do złożenia na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi, skarżący przesłał wypełniony wniosek. Z informacji w nim zawartej wynika, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwoma pełnoletnimi córkami, a łączny dochód rodziny (wynagrodzenie żony skarżącego i jednej z córek) wynosi łącznie 1.594 zł brutto.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 658/08 referendarz sądowy, odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu.
Wobec sprzeciwu W. S., stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 marca 2009 r. utraciło moc.
Na podstawie art. 255 P.p.s.a. Sąd zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2009 r., wezwał skarżącego w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, do przedłożenia szczegółowo wskazanych dowodów, które pozwoliłyby na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego.
Skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Sądu pismem z dnia 27 kwietnia 2009 r. żądanych dokumentów nie przedstawił. Wezwał natomiast Sąd do wskazania podstawy prawnej ujawnienia przez niego danych dotyczących statusu finansowego członków jego rodziny oraz stwierdził, że to on ma "problem z Państwem Polskim, a nie Oni".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 658/08 na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. odmówił skarżącemu W. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził między innymi, że zgodnie z art.252 § 1 P.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy składany przez osobę fizyczną powinien zawierać dokładne dane o stanie rodzinnym oraz informacje o dochodach i majątku osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Tymczasem skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dokumentów niezbędnych do dokonania oceny czy zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku. Zatem Sąd nie miał możliwości ustalenia ponad wszelką wątpliwość, jaka w rzeczywistości jest sytuacja materialna W. S. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. S., wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie go z kosztów sadowych. Skarżący wskazał, iż precyzyjnie, zgodnie z wymogiem określonym przez Sąd, wypełnił stosowny druk i wskazał brak środków na wniesienie wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje generalna zasada, że osoba wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, jest zobowiązana do uiszczenia tych kosztów (art. 214 § 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy jest zaś instytucją wyjątkową. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym - jako formą dofinansowania z budżetu państwa- może zatem sprowadzać się tylko do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, w tym obejmującym zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, następuje, gdy osoba składająca wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu. Zatem to osoba żądającą przyznania prawa pomocy zobowiązana jest przekonywująco i jednoznacznie wykazać, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Działanie sądu z urzędu ogranicza się do opisanego w art. 255 P.p.s.a. wezwania do uzupełnienia danych zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. i nie oznacza, by to sąd obowiązany był udowadniać za stronę, że nie jest ona w stanie ponosić kosztów postępowania.
Skarżący we wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazał jedynie, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema pełnoletnimi córkami. Podał, że jedna z córek oraz żona posiadają dochody o łącznej wysokości 1.596 zł brutto. W związku z powyższym Sąd I instancji zasadnie uznał, że takie dane nie pozwalają na pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Bezbłędnie też przyjął, że analiza " stanu majątkowego strony" nie może ograniczać się do badania tylko jej majątku, ale musi też obejmować dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe czy też w inny sposób wpływających na jej możliwości finansowe. Prawidłowo zatem, zarządzeniem z dnia z dnia 7 kwietnia 2009 r. Sąd wezwał skarżącego do przedstawienia dowodów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych w ostatnich dwóch miesiącach przez jego żonę i córkę M. S., rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy w charakterze osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku lub bez tego prawa, jeśli wnioskodawca lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami bezrobotnymi, oświadczenia czy córka J. S. pracuje czy uczy się, zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, informacji o posiadanych środkach transportu (jeśli je posiada), informacji czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego oraz oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy osób trzecich. W. S. zarządzenia Sadu nie wykonał, a jedynie pismem z dnia 27 kwietnia 2009 r. wniósł o podanie mu podstawy prawnej ujawnienia przez niego informacji dotyczącej statusu finansowego członków jego rodziny.
W związku z tym, że wezwanie do przedłożenia powyższych dokumentów nie zostało wykonane, WSA we Wrocławiu miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż skarżący nie wykazał, że jego rzeczywisty stan majątkowy i dochody nie pozwalają mu - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - na pokrycie kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł. Mając na uwadze powyższe zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż w sprawie niniejszej brak jest podstaw do przyznania W. S. żądanego prawa pomocy, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Dodać należy, iż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek o przyznanie należnych kosztów można zgłosić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 P.p.s.a.). Wobec powyższego uiszczenie wpisu sądowego, nie musi wcale oznaczać utraty kwoty uiszczonej na poczet postępowania sądowego.
Mając na uwadze powyższe względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.