Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej. W dniu 9 lipca 2008r do tamt. Sądu wpłynął wniosek skarżącego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy.
WSA w Warszawie, uznając oświadczenia zawarte w formularzu za niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 14 dni braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie:
- 1. zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- 2. dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 4 formularza,
- 3. dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 4 formularza fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 70.000 zł,
- 4. udokumentowanie sytuacji finansowej skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu bezrobotnego - przedstawienie zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej,
- 5. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 6. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń.
W piśmie z dnia 27 sierpnia 2008 r. skarżący wyjaśnił, iż. nie może przedstawić wnioskowanych dokumentów. Nie posiada dokumentów wskazujących źródło dochodów, bowiem ich nie uzyskuje. Nadto nie posiada rachunków bankowych. Nie gromadzi dokumentów potwierdzających wydatki związane ze swoim utrzymaniem, może zatem jedynie podać, iż jego comiesięczne wydatki z tego tytułu kształtują się na poziomie od 1550 do 2350 zł. Do pisma dołączył zeznanie podatkowe PIT-37 za rok 2007, z którego wynika, iż jego dochód w roku 2007 r. wyniósł 3.055,30 zł oraz decyzję Starosty Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia 23 maja 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 75/08 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Na skutek sprzeciwu skarżącego, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako P.p.s.a.), postanowienie to utraciło moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 75/08 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową. Nie można bowiem za taki dokument uznać decyzji Starosty Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2007 r. Decyzja ta dowodzi jedynie, że skarżący utracił status bezrobotnego od dnia 23 maja 2007 r., natomiast nie odzwierciedla aktualnego statusu skarżącego, czyli po upływie ponad roku czasu od jej wydania. Ponadto skarżący oszacował ponoszone przez niego koszty utrzymania na kwoty od 1550 do 2350 zł miesięcznie, nie wskazując jednakże źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie. W tej sytuacji, Sąd uznał, że skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentach nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy.
A. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, do którego dołączył zaświadczenie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia Sądu Gospodarczego z dnia 8 lipca 2008 r., w sprawie [...] o wpisaniu skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tych przepisu oraz art.255 i art.252 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodów. On zatem zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś dane zawarte we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości finansowych, strona na wezwanie Sądu zobowiązana jest uprawdopodobnić swe twierdzenia poprzez przedstawienie wnioskowanych dokumentów.
Podkreślić przy tym należy, że ocena zdolności płatniczych strony nie może sprowadzać się jedynie do stwierdzenia, czy uzyskuje ona dochody lub czy dysponuje stosownym majątkiem, ale również czy posiada ona obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w przedmiotowej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej oraz ocenę jego możliwości płatniczych, z zobowiązania tego wywiązał się jedynie częściowo. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów potwierdzających jego zadłużenie oraz aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego, iż nadal jest on osobą bezrobotną. Należy zatem podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie, iż strona uniemożliwiła tym samym dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej.
Nie zmienia tego fakt wpisania skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z przedstawionego zaświadczenia o dokonaniu wpisu wynika, iż dokonano go dnia 1 sierpnia 2008 r. Nie wskazano w nim, czy wpis ten nastąpił na wniosek wierzyciela (art. 56 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. z 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm.), czy z urzędu (art. 55 powołanej ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Na podstawie przedstawionego zaświadczenia nie można więc w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż skarżący nie posiada żadnego majątku.
Z powyższych względów stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.