Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 643/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z W. F. (mężem), zięciem oraz córką, która opiekuje się dziećmi. Określając stan majątkowy skarżąca wskazała. że w jego skład wchodzi 80 metrowy dom i nieruchomość rolna o pow. 1,58 ha. Skarżąca nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody jej gospodarstwa wynoszą [...] zł netto.
Sąd zauważył również, iż wniosek W. F. o zwolnienie od kosztów sądowych był już poprzednio rozpoznawany przez Sąd, a jej zażalenie na postanowienie oddalające ten wniosek, zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OZ 808/08.
Rozpatrując ponowny wniosek skarżącej Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Sąd podniósł też, że nie uległa w sposób istotny sytuacja materialna skarżącej w porównaniu z tą, która była już rozważana przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie W. F. złożyła zażalenie podnosząc, iż nie wystarcza jej środków ma leczenie i lekarstwa oraz rehabilitację, a stan jej zdrowia uległ pogorszeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy.
Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sąd pierwszej instancji zbadał przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz prawidłowemu stanowisku co do oceny tych przesłanek. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazać należy, iż wyliczenia Sądu dokonane w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty zawsze mają charakter przybliżony, co jednak nie prowadzi do uznania, iż analiza sytuacji majątkowej i finansowej strony jest przeprowadzona nierzetelnie. Sąd pierwszej instancji na podstawie informacji podanych przez skarżącą uznał, iż sytuacja rodzinna i materialna skarżącej wskazuje na możliwość poniesienia przez nią kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania, tym bardziej, iż takiemu stanowisku dał wyraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 października 2008 r. Należy też zauważyć, iż sytuacja majątkowa skarżącej w porównaniu z sytuacją analizowaną w związku z rozpoznaniem poprzedniego wniosku, nie tylko nie uległa istotnej zmianie, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, ale wręcz uległa poprawie, bowiem miesięczny łączny dochód wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wzrósł o 320 zł.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Twierdzenia skarżącej o konieczności ponoszenia wydatków na leczenie, lekarstwa i rehabilitację oraz o pogorszeniu się jej stanu zdrowia, nie zostały natomiast w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.