Postanowienie NSA z 9 sierpnia 2016 r., I OZ 808/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 725/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów

Sprawa

w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 22 września 2015 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 725/15, oddalił wniosek J.G. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, Marka Leszczyńskiego, Mieczysława Markowskiego i Grażyny Gryglaszewskiej w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 22 września 2015 r. nr [..]w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w piśmie z dnia 4 lutego 2016 r. J.G. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie od orzekania sędziów Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, Marka Leszczyńskiego, Mieczysława Markowskiego i Grażyny Gryglaszewskiej "z rozpatrywania jakichkolwiek jego spraw".

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania wniosku przez wskazanie których sędziów, w jakich sprawach i z jakich powodów wnosi o wyłączenie.

W piśmie z dnia 19 lutego 2016 r. skarżący ponowił wniosek o wyłączenie sędziów Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, Marka Leszczyńskiego, Mieczysława Markowskiego i Grażyny Gryglaszewskiej "od rozpatrywania jakichkolwiek jego spraw". Wskazał, że wymienieni sędziowie rozpoznając wniesionych przez niego 21 skarg byli stronniczy, złamali obowiązujące przepisy, w tym Konstytucję.

Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie, jak też nie istnieją okoliczności wyłączenia ich z mocy ustawy.

Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwana dalej "P.p.s.a.", przewiduje w art. 19 możliwość wyłączenia sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus). Z kolei zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy.

Zdaniem Sądu I instancji, argumentacja wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie po stronie któregokolwiek z sędziów wymienionych w tym wniosku okoliczności mogących budzić wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Podniesienie zarzutów o, zdaniem strony, wadliwym procesowo postępowaniu w innych sprawach, naruszeniu prawa materialnego, nieuwzględnieniu zarzutów skargi czy nieustosunkowaniu się do tych zarzutów - nie może być podstawą twierdzenia, że mamy do czynienia z iudex suspectus.

Ponadto w ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie wystąpiła przesłanka ustawowa wyłączenia z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Sąd wyjaśnił, iż skarga w sprawie niniejszej nie jest skargą na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydane w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, w sytuacji gdy w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO wydana w dniu 22 września 2015 r. na skutek wniosku skarżącego złożonego w dniu 1 lipca 2015 r. o przyznanie zasiłku celowego. Nie jest to zatem sprawa będąca kontynuacją spraw poprzednich, ale sprawa na nowo zainicjowana.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd I instancji stanowiska i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów: Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, Marka Leszczyńskiego, Mieczysława Markowskiego i Grażyny Gryglaszewskiej. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć w innych sprawach toczących się z jego udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności w/w sędziów i w związku z tym wadliwe prowadzenie postępowania. Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów sprowadzał się przede wszystkim do wykazania jego niezadowolenia z wydanych w jego sprawach rozstrzygnięć oraz podnoszenia zarzutów wadliwego prowadzenia postępowań z jego udziałem. Poczucie niesprawiedliwości, jakie odczuwa skarżący po zakończeniu postępowań niezgodnie z jego przewidywaniami i nadziejami, nie wskazuje w żaden sposób, iż postępowania te zostały przeprowadzone wbrew zasadom obowiązującego porządku prawnego, a sędziowie orzekający w tych sprawach nie dochowali obiektywizmu. Skarżący, posługując się ogólnymi twierdzeniami o nieprzestrzeganiu prawa i braku sprawiedliwości, nie wykazał konkretnych okoliczności, z których wynika, że orzekający w jego sprawach sędziowie, działając stronniczo i niezgodnie z prawem, przyczynili się do niekorzystnych, w jego mniemaniu, orzeczeń.

Ponadto sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu skarżącego oraz jego wniosku z dnia 4 lutego 2016 r. brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez wskazanych sędziów w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd I instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.