Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.W., A. W., K.W., P.W., K.W.i A.W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, umorzył postępowanie sądowe (pkt 1) oraz zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących D.W., A. W., K.W., P.W., K.W.i A.W. solidarnie kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że D.W., A. W., K.W., P.W., K.W.i A.W. pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego podnosząc, że zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją z dnia 25 stycznia 2021 r. nr [...]. Organ zaznaczył, że decyzją z 25 stycznia 2021 r. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w związku z tym, że skierowana ona została do E.W., która zmarła w dniu 10 listopada 2019 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 23 czerwca 2021 r. organ wskazał, że od decyzji z dnia 25 stycznia 2021 r. nie został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani skarga do WSA w Warszawie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji stwierdził, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji z dnia 23 listopada 2020 r. oznacza, iż przestał istnieć przedmiot skargi wniesionej przez D.W., A. W., K.W., P.W., K.W.i A.W.. Przedmiotowe postępowanie sądowe stało się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.).
Jako podstawę prawną zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd wskazał art. 201 § 1 (p.p.s.a).
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania mający wpływ na wynik sprawy, a to art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w omawianej sprawie doszło do uwzględnienia skargi (w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a.) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 23 listopada 2020 r., [...] poprzez wydanie decyzji z dnia 25 stycznia 2021 r. (znak [...]) - tymczasem ostatnia z wymienionych decyzji nie jest decyzją autokontrolną, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., tym samym nie istniały podstawy, aby zasądzić zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.
W konsekwencji Minister wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
W myśl art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Cytowany przepis stanowi odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i jako taki powinien być interpretowany wąsko. Przepis ten znajduje więc zastosowanie wyłącznie w sytuacji, kiedy sąd umarza postępowanie z uwagi na zastosowanie przez organ instytucji autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści powołanego przepisu organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Zatem w sprawach, w których przedmiotem skargi jest decyzja, dla zastosowania art. 201 § 1 p.p.s.a. istotne jest jednoznaczne ustalenie, czy w stosunku do tej decyzji doszło do wydania przez organ decyzji w trybie autokontroli.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji umorzył postępowanie, wskazując, iż stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji z dnia 23 listopada 2020 r. wskutek wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z 25 stycznia 2021 r. stwierdzającej nieważność zaskarżonej decyzji.
Z uzasadnienia postanowienia nie wynika przy tym, aby Sąd uznał, że ww. decyzja Ministra z dnia 25 stycznia 2021 r. była podjęta w trybie autokontroli. W związku z powyższym - mając jednocześnie na uwadze zakres zaskarżenia zawarty w przedmiotowym zażaleniu - stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 201 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy należało uchylić postanowienie Sądu Wojewódzkiego w zakresie pkt 2, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329).