Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 406/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. L., J. G. i L. J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W wyznaczonym terminie pełnomocnik lub skarżące nie nadesłały dokumentu pełnomocnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucając skargę powołał się m.in. na treść art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", i wskazał, że wezwanie w przedmiocie uzupełnienia braków skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 10 kwietnia 2018 r., a zatem ostatnim dniem terminu przewidzianego do uzupełnienia braków skargi był 17 kwietnia 2018 r. Pomimo upływu terminu, skarżące nie złożyły wymaganego dokumentu pełnomocnictwa. Okoliczność ta uniemożliwia nadanie sprawie prawidłowego biegu i obliguje Sąd do odrzucenia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły K. L., J. G. i L. J., zarzucając naruszenie art. 46 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w związku z niezastosowaniem art. 36 pkt 2, art. 37 § 1, art. 39 oraz art. 42 § 1 P.p.s.a. w zakresie nieuwzględnienia znajdujących się w aktach dokumentów pełnomocnictw udzielonych przez skarżące w dniu 21 lutego 2011 r.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżące w dniu 21 lutego 2011 r. udzieliły pełnomocnictwa radcy prawnemu P. W., mocą którego upoważniły pełnomocnika do występowania w ich imieniu przed: Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, Naczelnym Sądem Administracyjnym, sądami powszechnymi wszystkich instancji, Wojewodą Podkarpackim, Prezydentem Miasta Rzeszowa oraz innymi organami administracji rządowej i samorządowej, w sprawie o: wywłaszczenie prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Rzeszowie, obr. ewidencyjny nr [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]m2, [...] o pow. [...]m2, [...] o pow. [...]m2, objętych KW nr [...] stanowiące własność spadkobierców F. L. oraz ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia. Pełnomocnictwa nie są ograniczone czasowo i nie zostały wypowiedziane przez mocodawców.
Na podstawie ww. pełnomocnictw, pełnomocnik występował przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w Rzeszowie, w tej samej sprawie (te same strony, ten sam przedmiot postępowania - ta sama nieruchomość, ten sam rodzaj spawy - wywłaszczenie i rozstrzygnięcie o wysokości odszkodowania) zawisłej przed WSA w Rzeszowie pod sygn. akt II SA/Rz 288/11, przedkładając wówczas te same dokumenty pełnomocnictw. Następnie na podstawie tych samych (raz złożonych) dokumentów pełnomocnictw, ten sam pełnomocnik występował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie do sygn. akt I OSK 2211/11, ze skargi kasacyjnej Gminy Miasta Rzeszów, od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 288/11.
Żaden występujący w sprawie organ nie kwestionował umocowania występującego w sprawie pełnomocnika, podobnie jak do tej pory ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, ani Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nie kwestionowały umocowania radcy prawnego do działania w imieniu skarżących, albowiem dokumenty pełnomocnictw o niezmiennej treści, raz złożone wciąż znajdują się w aktach sporawy, a pełnomocnictwa te nigdy nie zostały odwołane.
W związku z powyższym nie można przyjąć, że złożona przez pełnomocnika skarga na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] stycznia 2018 r. dotknięta była brakiem w postaci braku pełnomocnictwa, bądź też, że została wniesiona przez osobę nieposiadającą wymaganego umocowania do działania w imieniu skarżących.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę.
Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 tej ustawy, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.
Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału zasadnie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących. W terminie wyznaczonym w zarządzeniu z dnia 4 kwietnia 2018 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi nie nadesłano wymaganych pełnomocnictw, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu stwierdzić należy, że ocena dopuszczalności powołania się na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt administracyjnych czy też w innym postępowaniu sądowym była przedmiotem licznych i rozbieżnych orzeczeń sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi. Nie był to jednak pogląd jednolity, bowiem równie często wskazywano, że użyte w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a. (w poprzednim brzmieniu) pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Tym samym, dokonując pierwszej czynności w danej sprawie (rozumianej formalnie jako dane postępowanie sądowoadministracyjne), należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis.
Obecne brzmienie art. 46 § 3 P.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Dotychczas, przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa - nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie. Aktualnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym czy też w innym postępowaniu sądowym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym nową skargą. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego uwierzytelniony odpis (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt II FZ 165/17 i II FZ 282/17, z dnia 15 stycznia 2018 r., sygn. akt II FZ 814/17 oraz z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 994/17, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Również z okoliczności reprezentowania strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie II SA/Rz 288/11, Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie I OSK 2211/11 oraz właściwymi organami, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w 2011 r., nie można wyprowadzać wniosku, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zawierała braków formalnych, o których mowa w art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 powołanej ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Powyższy przepis oznacza, że po wejściu w życie ustawy zmieniającej zastosowanie ma art. 46 § 3 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu bez względu na to w jakiej dacie sprawa została wszczęta.
Skarga na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] stycznia 2018 r. została wniesiona niewątpliwie po wejściu w życie ustawy zmieniającej, a zatem właściwie Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących. Złożenie pełnomocnictwa, udzielonego przez skarżące w 2011 r., do akt sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, toczącym się ze skargi K. L., L. J. i J. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] stycznia 2011 r. nie zwalniało bowiem z obowiązku złożenia ww. dokumentu w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.