Postanowienie NSA z 23 października 2013 r., I OZ 822/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SO/Gl 15/13 o wymierzeniu Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Z. grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią oraz akt

Sprawa

sprawy w sprawie ze skargi K. B. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie..

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wymierzył Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Z. grzywnę w kwocie 200 zł za nieprzekazanie w terminie skargi K. B. na bezczynność Komornika w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej, wraz z odpowiedzią na tę skargę oraz aktami sprawy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarga, która złożona została do Sądu w dniu 25 stycznia 2013 r., przekazana została Komornikowi w dniu 31 stycznia 2013 r., a ten nie wywiązał się z obowiązku przesłania Sądowi odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Termin na dokonanie tej czynności upływał bowiem z dniem 15 lutego 2013 r., a przesłanie akt sprawy nastąpiło dopiero w dniu 17 kwietnia 2013 r. Uzasadniało to, zdaniem Sądu, wymierzenie Komornikowi grzywny w myśl art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i oddalenia wniosku strony o wymierzenie grzywny, ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 22/13. W zażaleniu strona podniosła zarzut naruszenia:

• art. 58 § 1 pkt. 1 w związku z art. 1 i art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niezastosowanie i nie odrzucenie na tej podstawie wniosku strony z powodu niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej – przez przyjęcie, że działanie komornika sadowego należy do zakresu działania administracji publicznej i że komornik sądowy na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest organem administracji publicznej, podczas gdy komornik sądowy zgodnie z art. 758 k.p.c. i art. 759 § 1 k.p.c. oraz art. 2 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest organem wykonawczym władzy sądowniczej działającym przy sądzie rejonowym i wykonującym czynności wyłącznie w sprawach egzekucji cywilnej i w związku z tym na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. oraz art. 767 § 1 k.p.c. oraz art. 3 ust. 1 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jako organ egzekucji cywilnej podlega wyłącznie kontroli sądu cywilnego i Prezesowi Sądu Rejonowego, przy którym działa, również w zakresie skarg na bezczynność czy zaniechanie dokonania czynności na podstawie art. 767 § 1 zd. drugie k.p.c. i art. 3 ust. 2 i ust. 4 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji,
• art. 1 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 Konstytucji i art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez ich niezastosowanie - przez przyjęcie, że mimo konstytucyjnego trójpodziału władzy i wywodzonej z niej zasady autonomii prawa cywilnego i administracyjnego, komornik sądowy jako organ wykonawczy władzy sądowniczej i podlegający w związku z tym kontroli władzy sądowniczej, stanowi jednocześnie na podstawie art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ administracji publicznej podlegający również kontroli przez sąd administracyjny na podstawie art. 1 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, choć w zakresie swojej działalności komornik sądowy jako organ wykonawczy władzy sądowniczej podlega kontroli wyłącznie sądu powszechnego i Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działa, a to na podstawie cyt. wyżej art. art. 758 k.p.c. i art. 759 § 1 i § 2 k.p.c. oraz art. 2 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, również w zakresie skarg na bezczynność czy zniechanie dokonania czynności na podstawie art. 767 § 1 zd. drugie k.p.c. i art. 3 ust. 2 i ust. 4 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, zaś w zakresie czynności nie zastrzeżonych do kompetencji sądu i prezesa sądu rejonowego - Ministrowi Sprawiedliwości na podstawie art. 64 ust. 1 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz samorządowi komorniczemu na podstawie art. 65 ust. 1 i ust. 3 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji,
• art. 52 § 1 i 3 w zw. z art. 54 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez ich błędną wykładnię - przez przyjęcie, że dla wszystkich pism przychodzących innych, niż związane z prowadzeniem egzekucji i rejestrowanych w związku z tym w dzienniku "Kmo" do korespondencji ogólnej, komornik sądowy zakłada akta administracyjne, które po odmowie uwzględnienia wniosku strony i kolejnym piśmie strony niezadowolonej z otrzymanej odpowiedzi, zarejestrowanym pod kolejnym numerem dziennika "Kmo", komornik ma obowiązek przekazywać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i że na tej podstawie komornik sądowy zobowiązany jest do traktowania każdego pisma strony niezadowolonej z rozpatrzenia jej wniosku jako skargi na działanie administracji publicznej i przekazywania go Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jako skargi strony na działanie organu administracji publicznej, także bez uprzedniego otrzymania wezwania pochodzącego od strony do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni w rozumieniu art. 52 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
• art. 37a i art. 69 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 20.12.2005 r. w sprawie określenia szczegółowych przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych (Dz. U. Nr 266, poz. 2242) – przez ich niezastosowanie – przez przyjęcie, że komornik jako organ egzekucji sądowej prowadzi akta administracyjne, których nie przekazał Sądowi, mimo wpływu skargi, w ustawowym terminie,
• art. 4 ust, 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 10 Konstytucji i art. 758 k.p.c. oraz art. 21 § 1 w zw. z art. 22 § 1 pkt. 2 i 3 i § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych - przez ich niezastosowanie - przez przyjęcie że to komornik - mimo że nie jest on organem administracji publicznej ani też organem administracji sądowej - zobowiązany jest do udzielania informacji publicznych, a nie Prezes Sądu, przy którym działa komornik (lub Prezes Sądu Okręgowego albo Prezes Sądu Apelacyjnego, którym komornik składa coroczne sprawozdanie statystyczne z prowadzonej działalności w ramach czynności nadzoru na podstawie art. 66 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), a niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego, Okręgowego lub Apelacyjnego jest organem administracji sądowej w zakresie nie związanym z orzekaniem na podstawie art. 22 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych we wszystkich sprawach administracyjnych sądu i podległych mu organów władzy sądowej i jednostek organizacyjnych oraz na podstawie art. 22 § 1 pkt. 3 pełni inne czynności przewidziane w odrębnych przepisach, w związku z czym na podstawie tej szczególnej normy kompetencyjnej Prezes Sądu jest uprawniony do udzielania m.in. informacji publicznych w zakresie działania sądu i podległych mu organów i jednostek organizacyjnych lub wydawania decyzji administracyjnych o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a nie komornik, dla którego takiej szczególnej normy kompetencyjnej brak,
• art. 22 w zw. z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 20 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - przez ich niezastosowanie - przez przyjęcie, że mimo związania komornika sądowego obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, komornik jest zobowiązany do udostępnienia informacji związanych z prowadzonymi postępowaniami na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (i do czego w przypadku odmowy udzielania takich informacji może zobowiązać komornika sąd administracyjny), a nie na podstawie orzeczenia sądu powszechnego wydanego w wyniku rozpoznania powództwa cywilnego strony wniesionego na podstawie art. 22 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 55 § 1 ustawy P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o jakich mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy, tj. przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Przy czym podkreślić trzeba, że w przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynosi 15 dni.

Za zasadne trzeba uznać stanowisko Sądu I instancji, że grzywna, o jakiej mowa w powyższym przepisie ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco – restrykcyjny. Na przyjęcie bowiem wyłącznie dyscyplinującego charakteru grzywny wskazanej w art. 55 § 1 P.p.s.a. nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 2 tej ustawy. Art. 55 § 1 P.p.s.a. zawiera stwierdzenie, iż w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że wyłączną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a., do których należy przekazanie przez organ skargi, akt sprawy, odpowiedzi na skargę, przy czym wszystkie te dokumenty winny być przedstawione sądowi w terminie 30 dni (w przypadku spraw dotyczących udostępnienia informacji publicznej w terminie 15 dni od dnia wniesienia skargi).

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który przekazał ją Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Z. w dniu 31 stycznia 2013 r., zatem, stosownie do art. w art. 54 § 2 P.p.s.a., organ ten miał obowiązek przekazać skargę wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. Przekazanie to nastąpiło bez wątpienia z uchybieniem piętnastodniowego terminu, wynikającego z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej i który upływał z dniem 15 lutego 2013 r. Komornik przesłał bowiem odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy dopiero w dniu 17 kwietnia 2013 r. Stwierdzić zatem należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie orzekł o ukaraniu Komornika grzywną za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność tego podmiotu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie odpowiada prawu.

Wprawdzie w przedmiotowej sprawie podniesione zostało, iż sprawa niniejsza znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych, jednakże podkreślenia wymaga, iż ocena zasadności wniesionej skargi nie leżała w kompetencji Komornika Sadowego i mogła być dokonana jedynie przez właściwy sąd administracyjny. Obowiązek wynikający z art. 54 § 2 P.p.s.a. obciążał zatem Komornika niezależnie od dopuszczalności skargi wszczynającej postępowanie sądowoadministracyjne. Podmiot ten, wbrew temu co twierdzi zażalenie, winien był ją przekazać w terminie piętnastu dni właściwemu sądowi administracyjnemu, jednakże nie uczynił tego, co dawało podstawę do wymierzenia mu grzywny w o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.

Podkreślenia wymaga przy tym, iż okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi są bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, gdyż ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość grzywny, ustalona w niniejszej sprawie, odpowiada w pełni uchybieniu, jakiego dopuścił się organ.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.