Postanowienie NSA z 24 września 2013 r., I OZ 832/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1002/12 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1002/12, odmówił K. G. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 listopada 2012 r. K. G. została wezwana do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi poprzez jej podpisanie – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie doręczono skarżącej w dniu 29 listopada 2012 r. Wobec niewykonania przez skarżącą powyższego wezwania w wyznaczonym terminie, Sąd - postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. - odrzucił skargę. W dniu 19 czerwca 2013 r. K. G. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie, załączając do niego własnoręcznie podpisany egzemplarz skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że była przekonana, iż uzupełniła przedmiotowy brak jej skargi prawidłowo, przesyłając do Sądu podpisany egzemplarz "oświadczenia majątkowego". O błędnym wykonaniu wezwania Sądu dowiedziała się dopiero w dniu 18 czerwca 2013 r., kiedy to otrzymała opinię prawną jej pełnomocnika (opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2013 r.). Skarżąca wyjaśniła, że nie jest prawnikiem i źle zrozumiała wezwanie Sądu. Dodała, że w kwestii utrzymania jej dzieci otrzymywała dużo dokumentów i do momentu przyznania jej pełnomocnika z urzędu "nie radziła sobie z tym". Wiary tym twierdzeniom nie dał Sąd I instancji, który uznał, iż wskazana przez skarżącą okoliczność błędnego zrozumienia wezwania Sądu i przyjęcia, że przesłanie do Sądu podpisanego egzemplarza "oświadczenia majątkowego" (wniosku o przyznanie prawa pomocy - symbol PPF) stanowi prawidłowe wykonanie tego wezwania, świadczy o niezachowaniu przez skarżącą należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd wskazał, iż przedmiotowe wezwanie z dnia 26 listopada 2012 r. w sposób całkowicie czytelny i jednoznaczny wskazywało, że czynność, którą skarżąca winna dokonać w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, polegać ma na podpisaniu skargi. W ocenie Sądu pismo to powinno być dla strony w pełni zrozumiałe nawet bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym uznał, że K. G. nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, a tym samym jej wniosek o przywrócenie tego terminu okazał się bezzasadny i podlegał oddaleniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię zakresu winy strony w niedokonaniu czynności, gdzie zakres odpowiedzialności skarżącej i jej staranności ma być wyższy niż sądu rozpoznającego sprawę, nieuwzględniający reakcji strony na wezwanie do uzupełnienia braków. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, iż pomimo nieuzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd wszczął postępowanie w sprawie, rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wskutek czego przyznał skarżącej pełnomocnika z urzędu, przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie, po czym dopiero na drugiej rozprawie spostrzegł, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi i ją odrzucił. Nie jest obecnie możliwym udowodnić, czy skarżąca faktycznie źle zrozumiała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, czy też wysłała podpisany egzemplarz skargi zgodnie z wezwaniem, a on zaginął. Jeżeli nawet skarżąca nie zrozumiała polecenia Sądu, to nie było to z jej strony zawinione.

W uzupełnieniu zażalenia, skarżąca w odrębnym piśmie poinformowała, iż źle zrozumiała wezwanie Sądu, ale na nie zareagowała, jednakże jak się okazało błędnie. Skarżąca podkreśliła, iż nie ze swojej winy nie złożyła podpisu pod skargą, choć ewidentnie miała taką wolę składając podpisane oświadczenie majątkowe i będąc w przekonaniu, że jest to spełnienie zarządzenia sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z kolei art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, iż ciężar wykazania braku winy spoczywa na stronie, która domaga się przywrócenia terminu i która winna we wniosku wskazać okoliczności uprawdopodabniające brak swojej winy w jego uchybieniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że argumentacja skarżącej, dotycząca jej błędnego przekonania, iż nadesłanie podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest równoznaczne z podpisaniem skargi nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. W zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 26 listopada 2012 r. jasno i precyzyjnie wskazano, że skarżąca winna skargę podpisać w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to nie zawierało żadnych sformułowań, których interpretacja nasuwałaby jakiekolwiek wątpliwości co do ich znaczenia. Stwierdzić należy, iż nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności niedostateczne zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1388/07, z 20 października 2005 r., sygn. akt II OZ 866/05, z 8 czerwca 1999 r., sygn. akt SA/Rz 168/99). Podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, iż Sąd podjął postępowanie w sprawie, mimo nieuzupełnienia przez skarżącą braku formalnego skargi, jest niewątpliwie błędem Sądu, ale nie ma on istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie skutkuje jej odrzuceniem, co też sąd uczynił postanowieniem z dnia z dnia 18 kwietnia 2013 r. Odrzucenie może nastąpić do czasu wyrokowania, jeżeli nie uzupełniono braków w terminie, w przeciwieństwie do wezwania do uzupełnienia braków, które jest wykluczone po nadaniu biegu skardze.

Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.