Postanowienie NSA z 28 września 2018 r., I OZ 834/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 99/18 o odrzuceniu skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]

Sprawa

w sprawie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 99/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w sprawie zasiłku celowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 29 stycznia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Skarga powyższa została przesłana przez skarżącego do SKO w [...] drogą elektroniczną.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 lutego 2018 r. W.S. został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania braku formalnego skargi poprzez własnoręczne jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi.

Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 6 lutego 2018 r., a wyznaczony przez Sąd 7-dniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął bezskutecznie z dniem 13 lutego 2018 r. W dniu 12 kwietnia 2018 r. SKO w [...] przesłało do Sądu plik różnych dokumentów dotyczących wielu spraw prowadzonych przez Sąd ze skarg W.S., między innymi podpisaną osobiście przez skarżącego wyżej wskazaną skargę.

Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył własnoręcznie podpisaną skargę w siedzibie organu I instancji, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu 21 lutego 2018 r. (data prezentaty), a skarga ta, wraz z plikiem różnych dokumentów dotyczących wielu innych spraw prowadzonych przez Sąd ze skarg W.S., została przekazana do Sądu przez SKO w [...] w dniu 12 kwietnia 2018 r.

Następnie Sąd podkreślił, że 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, który nie może być skracany, ani przedłużany. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Za równoznaczne z nieuzupełnieniem braków formalnych skargi rozumie się także uzupełnienie braków po wyznaczonym przez sąd terminie. W sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 65 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowanie terminu, bowiem dotyczy on jedynie postępowania administracyjnego. Natomiast ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera analogicznej regulacji. Nie zawiera ona również regulacji, która pozwoliłaby uznać, iż każde pismo strony, w tym także ponownie składana skarga, w konsekwencji wezwania przez sąd do uzupełnienia braków formalnych, powinna być wniesiona za pośrednictwem organu, którego czynności ona dotyczy. Zapis taki, wynikający z treści art. 54 §1 P.p.s.a., dotyczy wyłącznie pierwotnie wnoszonej skargi. Kolejne pisma powinny być zatem wnoszone już bezpośrednio do sądu bez pośrednictwa jakichkolwiek organów administracji publicznej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.

1. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż istnieje podstawa do odrzucenia skargi, z uwagi na to, że pismo uzupełniające braki formalne skargi zostało wniesione po upływie siedmiodniowego terminu, podczas gdy skarżący wniósł pismo za pośrednictwem organu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a Sąd dysponował uzupełnionymi dokumentami w dniu wydania orzeczenia, stąd nie było podstaw do zastosowania wskazanych przepisów.

Ponadto wnoszący zażalenie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1. art. 7, 8 i 9 k.p.a. w myśl których Sąd Wojewódzki jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadzić postępowania w sposób budzący zaufanie;
2. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji RP skutkujące tym, że dokonując niewłaściwej interpretacji przepisów P.p.s.a., Sąd I instancji pozbawił skarżącego faktycznej możliwości rozpatrzenia sprawy przez niezależny sąd, a przez rygorystyczną wykładnię literalną zamknął skarżącemu drogę sądowego dochodzenia naruszonego prawa.

W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę, której braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, Sąd wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie. Aby można było posługiwać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym podpisem elektronicznym, musiałby istnieć stosowny ku temu przepis we wskazanym akcie prawnym. W przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Tym samym, dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 6 lutego 2018 r., a wyznaczony przez Sąd 7-dniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął bezskutecznie z dniem 13 lutego 2018 r. Natomiast w dniu 12 kwietnia 2018 r. SKO w [...] przesłało do Sądu I instancji plik różnych dokumentów dotyczących wielu spraw prowadzonych przez Sąd ze skarg W.S., między innymi podpisaną osobiście przez skarżącego wyżej wskazaną skargę.

W niniejszej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że strona skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym terminie braków formalnych skargi. Trafnie zatem Sąd I instancji odrzucił skargę.

Argumentacja zażalenia nie zasługuje na uwzględnienie. Żaden z przepisów ustawy P.p.s.a., jak również żaden przepis szczególny nie przewidują, że uzupełnienie braków formalnych skargi za pośrednictwem organu jest równoznaczne w skutkach procesowych z nadesłaniem żądanych dokumentów do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wszelkie pisma składane w toku postępowania sądowoadministracyjnego powinny być kierowane bezpośrednio do sądu, ponieważ to przed sądem toczy się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2018 r., II OZ 719/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem, nadanie przez skarżącego przesyłki zawierającej wymagane dokumenty do WSA za pośrednictwem organu w terminie wynikającym z wezwania tj. 9 lutego 2018 r., nie może zostać uznane za zachowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzupełnienie braków w rozpoznawanej sprawie nastąpiło bowiem dopiero w dniu 12 kwietnia 2018 r., tj. w dniu przekazania według właściwości dokumentów dotyczących przedmiotowej skargi przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Wprawdzie oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z jego wniesieniem do sądu, jednakże pod warunkiem, że zostało ono prawidłowo zaadresowane. Pismo wniesione do niewłaściwego organu lub sądu uznaje się za wniesione do sądu właściwego dopiero z chwilą jego skierowania do tego sądu (por. postanowienia NSA z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt I OZ 538/07, z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GZ 80/18).

W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom autora zażalenia, nie ma znaczenia kwestia, czy w dacie orzekania przez Sąd I instancji wymagane dokumenty znajdowały się w aktach sprawy, skoro zostały nadane po terminie wynikającym z wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy o odrzuceniu skargi, zatem nie sposób uznać, że w sprawie zostały naruszone przepisy art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Należy zauważyć, że sądy administracyjne – jako konstytucyjne organy władzy publicznej – działają tylko na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Wskazane wyżej przepisy P.p.s.a. nakładają na sąd/przewodniczącego obowiązek wezwania strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, a w razie niewykonania tego wezwania – do określonej reakcji przewidzianej prawem, czyli odrzucenia skargi. W wyroku z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy – sam w sobie – jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie przez WSA wspomnianych braków formalnych skargi nie skutkowało "automatycznym" odrzuceniem skargi, skarżący został bowiem wezwany do usunięcia tych braków, a odrzucenie skargi było skutkiem niewykonania tego wezwania. Takie działania Sądu I instancji nie naruszały zatem prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.