Postanowienie NSA z 1 lutego 2018 r., I OZ 84/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 410/14 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 410/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniosek J. H. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 listopada 2015 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. została oddalona skarga J. H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W dniu 1 sierpnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o "doręczenie kserokopii" ww. wyroku, którą doręczono mu w dniu 18 października 2016 r.

Postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2017 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W dniu 25 października 2017 r. wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Lublinie pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z tym wnioskiem.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podkreślił, że skarżący w toku postępowania wielokrotnie występował o ustanowienie dla niego pełnomocnika w ramach prawa pomocy, bowiem jako osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji i borykająca się z poważnymi problemami zdrowotnymi nie jest w stanie osobiście zajmować się sprawami prowadzonymi z jego inicjatywy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak również stawiać się w sądzie w celu wykonywania prawa do stawiennictwa osobistego na rozprawie. Poza tym skarżący jako osoba fizyczna - nie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie zrozumiał treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. Wyjaśnił ponadto, że w stanie faktycznym sprawy brak było możliwości podjęcia innych środków prawnych, które umożliwiłyby pełnomocnikowi wyznaczonemu na obecnym etapie postępowania sporządzenie skargi kasacyjnej, której żąda klient. Niemożność zaskarżenia wyroku WSA w przypadku niezłożenia skutecznie wniosku o sporządzenie uzasadnienie wynika z jednolitego obecnie stanowiska orzeczniczego. Zauważył również, że sytuacja zastana w niniejszej sprawie ma charakter wyjątkowy, bowiem skarżącemu przyznano prawo pomocy poprzez wyznaczenie dla niego adwokata z urzędu pomimo znacznego upływu czasu (niemalże 2 lata) od wydania postanowienia o stwierdzeniu prawomocności orzeczenia zapadłego w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie uchybionego przez stronę terminu. Stan zdrowia skarżącego, nieznajomość prawa, jak i oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi o wyjątkowym przypadku przewidzianym w art. 87 § 5 P.p.s.a.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że do dnia wniesienia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu skarżący skutecznie podejmował czynności procesowe w sprawie (składał m.in. wniosek o kserokopię wyroku, wnioski o przyznanie prawa pomocy, zażalenie, wniosek o doręczenie Prokuratorowi Krajowemu pisma z dnia 16 maja 2017 r. dotyczącego zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, sprzeciwy od postanowień referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy, czy wniosek o wyłączenie referendarzy sądowych). Powyższe, zdaniem Sądu świadczy, że skarżący mógł również, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. H., zarzucając naruszenie art. 87 § 5 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi "wyjątkowy przypadek" umożliwiający przywrócenie terminu pomimo upływu roku od uchybionego terminu, w sytuacji gdy skarżący pozostawał w przekonaniu, że zachodzić będzie możliwość zaskarżenia zapadłego w jego sprawie orzeczenia po wyznaczeniu dla niego pełnomocnika z urzędu, o którego ustanowienie wnosił wielokrotnie w toku sprawy, co uzasadnia przyjęcie zajścia wyjątkowego przypadku.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 5 listopada 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje, jak należy interpretować pojęcie "wyjątkowego przypadku", jednakże nie może być ono rozumiane rozszerzająco (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o nadzwyczajną sytuację uniemożliwiającą działanie strony w normalnym trybie, tj. z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 991/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 109/13). W szczególności może to dotyczyć nieprzewidywalnych okoliczności takich jak: długotrwała poważna klęska żywiołowa, czy inne nie dające się przewidzieć wydarzenia.

W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że sam fakt występowania u skarżącego schorzeń - nawet ciężkich - nie stanowi wyjątkowego przypadku, o jakim mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a. Należy przy tym zwrócić uwagę, że choroby skarżącego nie ograniczały jego aktywności w trakcie prowadzenia postępowania sądowego. Skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu składając liczne pisma procesowe. Także w okresie następującym po ogłoszeniu w dniu 5 listopada 2015 r. wyroku choroba nie przeszkodziła skarżącemu wystąpić z wnioskiem o wydanie kserokopii wyroku, składać wnioski o przyznanie prawa pomocy, środki odwoławcze od postanowień w przedmiocie prawa pomocy, a także wystąpić z wnioskiem o wyłączenie referendarzy sądowych.

W opisanych okolicznościach nie sposób zatem przyjąć, że uchybienie rocznemu terminowi, w którym wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia żądania uzasadnienia wyroku był dopuszczalny, nastąpiło ze względów zdrowotnych. Skoro zaś nie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniosek jako niedopuszczalny (art. 88 P.p.s.a.).

Niezależnie od powyższych rozważań, wskazać należy, że do sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest wymagany przymus adwokacko – radcowski, zatem okoliczność złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a następnie ustanowienia pełnomocnika nie miał wpływu na bieg terminu do dokonania tej czynności.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.