Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 113/05 odmówił P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2004 r.
W uzasadnieniu wskazano, iż oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, stąd na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwano P. B. do złożenia uzupełniających oświadczeń w terminie siedmiodniowym. Jednakże - jak wynika z akt sprawy – skarżący nie przedłożył w zakreślonym terminie żadnego z żądanych oświadczeń. Zważywszy, że skarżący jest osobą studiującą, będącą na utrzymaniu rodziny, dla rzetelnej oceny ewentualnych konsekwencji odmowy zwolnienia z ponoszenia kosztów postępowania, nieodzowne byłoby rozpoznanie dodatkowych oświadczeń o przedłożenie których wnosił Sądu. Tylko czyniąc zadość wezwaniu, skarżący mógłby skutecznie – w ocenie Sądu I instancji – wykazać istnienie jedynej przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
P. B. złożył zażalenie na to postanowienie podnosząc, iż praktyka innych sądów administracyjnych wskazuje, że jeżeli wezwanie do złożenia przez stronę dodatkowych oświadczeń i dokumentów w trybie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, okazało się bezskuteczne, postanawia się w trybie art. 257 tej ustawy pozostawić wiosek bez rozpoznania. W świetle takiej interpretacji niedopuszczalne jest we wskazanym wyżej przypadku merytoryczne orzekanie w sprawie wniosku, gdyż pozbawiło to skarżącego prawa do skorzystania ze środka zaskarżenia, co do innego typu orzeczenia (zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania).
Ponadto, wykładnia gramatyczna art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazuje – w ocenie skarżącego - że obowiązkiem złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów objęta może być wyłącznie strona postępowania, a nie członkowie jej rodziny, co dawałoby podstawę do zaskarżenia ewentualnego zarządzenie, o którym mowa powyżej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwioną podstawę.
Stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zgodnie zaś z art. 257 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Tymczasem w niniejszej sprawie, skarżący wezwany w trybie art. 255 ww. ustawy, do złożenia uzupełniających oświadczeń dotyczących stanu majątkowego jego i jego rodziny, nie przedłożył w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów. Mimo to, Sąd I instancji rozpoznał złożony wniosek i "na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario w związku z art. 245 § 3" powołanej ustawy, odmówił przyznania prawa pomocy. Podczas, gdy zastosowanie znajdował cytowany art. 257 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym należało przedmiotowy wniosek pozostawić bez rozpoznania.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.