Postanowienie NSA z 5 sierpnia 2016 r., I OZ 859/16

Wydany

5 sierpnia 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 46/15 pozostawiające bez rozpoznanie wniosek T.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r.

Sprawa

w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie spełnienia warunków do wydania dokumentu prawa jazdy kat. B postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie.

Uzasadnienie

Zarządzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 46/15 pozostawiono bez rozpoznanie wniosek T.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie spełnienia warunków do wydania dokumentu prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że zarządzeniem Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez

1. złożenie środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika);
2. uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej;
3. wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w zakreślonym terminie skarżący wykonał wprawdzie zarządzenie z dnia 8 kwietnia 2016 r., jednak w sposób niekompletny. Jakkolwiek podjął się uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na rak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej i próby wskazania daty ustania przyczyny uchybienia (która w jego ocenie winna zostać dookreślona nie przez niego, lecz przez nierzetelnego operatora pocztowego InPost SA), to nie przedłożył sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjnej, uważając że wezwanie w tym zakresie "nosi w sobie znamiona absurdu oraz łamie podstawowe prawa obywateli".

W związku z powyższym Sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł T.K. Podniósł, że mimo wielokrotnych próśb, Sąd pierwszej instancji odmawia przesłania na jego adres opłaconego przez niego odpisu wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem, naruszając art. 86 § 1 p.p.s.a. i tym samym uniemożliwiając stronie wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku.

Zdaniem skarżącego wiarygodnie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu. Jak wskazał, winny uchybienia terminu jest InPost oraz administracja sądów korzystająca z usług tej firmy.

T.K. podniósł, że intencją ustawodawcy wynikająca z art. 87 § 4 p.p.s.a. było, aby nałożyć na stronę powinności możliwe do wykonania przez nią. W jego ocenie logika wskazuje, że wymaganie od wnioskującego, aby przed zapoznaniem się z wyrokiem (jego uzasadnieniem) wniósł skargę kasacyjną, jest niedorzeczne i niezgodne z zasadami państwa prawa. Zarzucił wreszcie wadliwą ocenę w sprawie skutków art. 73 p.p.s.a. (tzw. fikcji doręczenia).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżone zarządzenie nie dotyczy merytorycznie kwestii przywrócenia terminu, lecz pozostawienia wniosku skarżącego o jego przywrócenie – z uwagi na nieuzupełnienie wniosku w terminie. Rozważanie zatem zasadności przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny byłoby przedwczesne, zaś dalsze uwagi należy skoncentrować na ocenie wykonania przez skarżącego wezwania Sądu pierwszej instancji do uzupełnienia braków wniosku z dnia 1 marca 2016 r.

Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl § 2 tego przepisu, jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.

W niniejszej sprawie zarządzeniem Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez:

1. złożenie środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika);
2. uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej;
3. wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2016 r. T.K. podjął próbę uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 24 kwietnia 2015 r. Ponadto zaznaczył, że nie uchybił terminowi, gdyż nie doręczono mu odpisu wyroku Sądu, zaś o jego skierowaniu do niego dowiedział się dopiero w dniu 30 września 2015 r. W kwestii zaś skargi kasacyjnej zauważył, że nie może jej przecież złożyć bez zapoznania się najpierw z orzeczeniem, od którego miałby ją wnieść.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kontestuje w istocie prawidłowość zastosowania w sprawie domniemania, o którym mowa w art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nim doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Domniemanie to znajduje jednak zastosowanie wówczas, jeżeli dochowana została procedura określona w art. 73 § 1-3 tej ustawy. Ze swej istoty może ono podlegać obaleniu. W orzecznictwie podnosi się, że brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej (zob. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r. o sygn. akt II FSK 1762/15; postanowienie z dnia 16 maja 2014 r., II FSK 550/14). Pamiętać należy przy tym wszelako, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (zob. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., I OZ 971/13). Odnotować należy w sprawie L.G.K. o codziennym odbiorze poczty w okresie, w którym przesyłka z odpisem wyroku wraz z uzasadnieniem miała być awizowana.

Do powyższej kwestii Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zarządzenia. Tymczasem rację ma skarżący, że przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż w celu dochowania wymogom z art. 87 § 4 p.p.s.a., powinien jednocześnie z wnioskiem złożyć sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika skargę kasacyjną – jest nieprawidłowe, jeżeli nie ma podstaw do przyjęcia, że odpis orzeczenia doręczono wraz z uzasadnieniem. Przepis ten stanowi, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wszelako w warunkach niniejszej sprawy, wymaganie sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku, którego uzasadnienia skarżący realnie nie otrzymał, godzić mogłoby w efektywność skorzystania przez niego z konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP). Trudno bowiem, aby mógł on formułować zarzuty skargi kasacyjnej (art. 174 p.p.s.a.) nie znając treści tego orzeczenia. Jednocześnie należy odnotować, że skarżący w terminie złożył wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a nadto opłacił ów wniosek. Stąd przyjęcie na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcji, że skarżący mógł się zapoznać z uzasadnieniem wyroku, zaś profesjonalny pełnomocnik – sformułować skargę kasacyjną – musi być poprzedzone starannym ustaleniem przez sąd, czy – wbrew stanowisku skarżącego – w sprawie istniały podstawy do zastosowania domniemania z art. 73 § 4 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżone zarządzenie było co najmniej przedwczesne, czym uchybiono art. 49 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji powinien był bowiem w pierwszej kolejności zweryfikować, czy skarżący swoimi pismami obalił domniemanie określone w art. 73 § 4 p.p.s.a., odnośnie doręczenia mu odpisu wyroku z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem (k. 41). Jeżeli bowiem to domniemanie obalił, wówczas Sąd pierwszej instancji powinien był mu ponownie przesłać rzeczony odpis, licząc terminy procesowe od daty prawidłowego doręczenia – i wzywanie do usunięcia braków formalnych wniosku było bezprzedmiotowe. Jeżeli zaś dotychczasowa argumentacja i pisma strony, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie obalają wskazanego domniemania względem przesyłki pozostawionej w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 1 czerwca 2015 r. – to powinien ów Sąd odnieść się szczegółowo do podnoszonej w tej materii argumentacji skarżącego, jak również podjąć ewentualne działania w celu zweryfikowania jego stanowiska. Uchybienia w tym zakresie uzasadniają uchylenie zaskarżonego zarządzenia.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Ponownie rozpatrując kwestię wniosku skarżącego o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji rozważy zatem wnikliwie prawidłowość zastosowania art. 73 § 4 p.p.s.a. względem przesyłki z wyrokiem Sądu z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem (k. 41), mając na względzie przedstawione wyżej uwagi.