Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Gminy R. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw uzdrowiskowych R., S. oraz Ż. Pełnomocnik Gminy R. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że złożył ją w Sekretariacie Urzędu Miasta z poleceniem przesłania jej do Ministra Zdrowia, natomiast z przyczyn całkowicie niezależnych od pełnomocnika skargę przesłano do Sądu. W ocenie pełnomocnika, skoro nie ma on jakiegokolwiek wpływu na działalność Sekretariatu Urzędu Miasta, to w jego ocenie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi jest uzasadniony.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1189/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Gminie R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r., wskazując, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż skarżąca Gmina nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Sądu w sytuacji powierzenia dokonania określonych czynności konkretnej osobie, licząc na jej dokładność i staranność, strona ponosi także ryzyko związane z zachowaniem takiej osoby. Zdaniem Sądu nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, zatem kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego.
Na to postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik Gminy R., podnosząc, że osobom nawet wyjątkowo ostrożnym i dbającym o swoje interesy zdarzają się pomyłki. Na potwierdzenie wskazano instytucję sprostowania oczywistych omyłek.
W odpowiedzi na zażalenie Minister Zdrowia wskazał, że nie można wiązać kwestii sprostowania oczywistych omyłek pisarskich z instytucją określoną w art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy.
Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa.
Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W przedmiotowej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy. Jak bowiem wynika z akt niniejszej sprawy decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. została doręczona Burmistrzowi Miasta R. w dniu 23 maja 2011 r., zaś skargę wniesiono w dniu 22 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego) bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżąca Gmina działała przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu.
W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, skarga została wniesiona bezpośrednio do sądu administracyjnego, a nie do organu.
Wskazać należy, że w myśl art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), w okresie dwóch lat od dnia 1 stycznia 2004 r., to jest od dnia wejścia w życie powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 przywołanej ustawy, sąd administracyjny przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest tak, jakby była wniesiona za pośrednictwem organu. Oznacza to, że termin złożenia skargi do sądu był początkiem terminu o którym mowa w art. 53 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Od 1 stycznia 2006r. sytuacja uległa zmianie. Wniesienie pisma zawierającego skargę do sądu zamiast do organu administracji publicznej skutkuje tym, że sąd powinien ją przekazać, zgodnie z art. 54 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (który w tym wypadku zastępuje działanie skarżącego) do właściwego organu administracji publicznej.
W niniejszej sprawie skargę wniesiono bezpośrednio do Sądu w ostatnim dniu zakreślonym jej nadania, to jest w dniu 22 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego), zaś do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedmiotowa skarga wpłynęła w dniu 27 czerwca 2011 r., a więc już po terminie otwartym do jej wniesienia. Bezzasadne byłoby zatem w tym przypadku przekazywanie tejże skargi przez Sąd organowi, gdyż termin do jej skutecznego złożenia upłynął w dniu 22 czerwca 2011 r.
Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wskazana wyżej okoliczność nie wypełnia przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.