Postanowienie NSA z 9 października 2013 r., I OZ 863/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn., akt II SO/Gd 19/13

Sprawa

w sprawie z wniosku M. B. w przedmiocie wymierzenia grzywny [...] S.A. z siedzibą w G. z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji publicznej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. B. złożyła wniosek o wymierzenie dla [...] SA Oddział w K. grzywny za nieprzekazanie do tego sądu skargi Wymienionej na bezczynność oddziału spółki.

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził swa niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku jako sądowi właściwemu (sygn. akt II SO / Sz 6/13). W uzasadnieniu nadmieniono, że żaden z przepisów kodeksu spółek handlowych nie przyznaje osobowości prawnej ani zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej. Oddział jest więc tylko jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest spółka akcyjna, nie posiada jednak samodzielności w rozumieniu podmiotowości na gruncie prawa cywilnego bądź administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 41 ustawy kodeks cywilny siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której siedzibę ma organ zarządzający, w niniejszej sprawie organ zarządzający spółki ma siedzibę w Gdańsku Stąd koniecznym było zastosowanie art. 59 §1 ppsa.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SO/Gd 19/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku M. B., w pkt 1. wymierzył [...] S. A. z siedzibą w G. grzywnę w wysokości 1.000 zł za nieprzekazanie sądowi skargi dotyczącej bezczynności organu, w pkt. 2 zasądził od [...] S.A. z siedzibą w G. na rzecz M. B. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 54 § 1 i 2 oraz 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a." w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) wskazał, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej przekazanie akt organu i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 i stwierdził, że przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest [...] S. A. w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej i jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle tej ustawy.

Skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 24 stycznia 2013 r. Tym samym, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, termin do jej przekazania wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawami do sądu upływał w dniu 7 lutego 2013 r. Skarga nie została natomiast przekazana do sądu, lecz została odesłana nadawcy. Wniosek o wymierzenie grzywny zasługiwał zatem na uwzględnienie.

Określając jej wysokość Sąd I instancji wziął pod uwagę, że organ nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Powoływana w odpowiedzi na wniosek okoliczność mylnego uznania, że [...] S. A. w G. nie jest organem w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi przesłanki ekskulpującej, bo takich nie zawierają przepisy art. 54 i art. 55 P.p.s.a.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła [...] S. A. w G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odrzucenie wniosku, a ewentualnie o jego oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, powiększonych o koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W zażaleniu [...] S. A. w G. zarzuciła naruszenie:

1. art. 64 § 2 i 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3) i 5) P.p.s.a. poprzez rozpoznanie wniosku pomimo tego, że podlegał odrzuceniu na tej podstawie, iż strona przeciwna działająca jako [...] S.A. w G. Oddział w K. nie miała zdolności sądowej do występowania w tym postępowaniu oraz na tej podstawie, że wniosek nie spełniał wymogów formalnych pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym;
2. art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 1 i § 2 oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 31 § 1 P.p.s.a. poprzez ukaranie grzywną [...] S.A. w G. pomimo tego, że do [...] S.A. w G. nigdy nie wpłynęła skarga M. B. na bezczynność [...] S.A. w G., a skarżąca M. B. domagała się ukarania grzywną [...] S.A. w G. Oddziału w K.;
3. art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż [...] S. A. w G. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w pierwszej kolejności należało wziąć pod uwagę, kwestię oceny właściwości sądu orzekającego w sprawie. Wniosek o wymierzenie grzywny został złożony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając swoją niewłaściwość przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Takie przekazanie nastąpiło jak podnosił Sąd w Szczecinie ze względu na brzmienie art. 41 kodeksu cywilnego, w świetle którego siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, gdzie siedzibę ma jej organ zarządzający.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 59§1 ppsa był tym przekazaniem co do właściwości związany i obowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy. Z tego też względu także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie zobowiązany był przyjąć właściwość WSA w Gdańsku.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wywieść należało, że rozpoznawana sprawa dotyczy wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu w przedmiocie bezczynności odnośnie udostępnienia informacji publicznej. Należy ona, więc do kategorii spraw szczególnych, rozstrzyganych na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr.112, poz. 1198 ze zm.), której przepisy w odniesieniu do ustawy o Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią przepisy szczególne.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt.5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązanym jest każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne.

Jednostkę organizacyjną w rozumieniu tego przepisu stanowić będzie zatem także wyodrębniona organizacyjnie część spółki, powołana przez nią w celu świadczenia usług, prowadzenia działalności tego podmiotu na określonym terenie, innym niż siedziba organu zarządzającego spółki.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że [...] SA z siedzibą w G. oraz jej oddziały wykonują zadania publiczne.

Z odpisu KRS wynika, że do zadań Spółki należy m. in. przesyłanie i dystrybucja energii elektrycznej. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust.3 ustawy Prawo energetyczne. Wskazać w tym miejscu należy na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, tym samym dla urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP. Przedsiębiorstwa energetyczne są w związku z tym przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art.4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ich działalność dla urzeczywistnienia wskazanych celów wymaga ścisłego współdziałania z organami władzy publicznej. Wskazać w tym miejscu należy m.in. na art. 16,17 ustawy prawo energetyczne. Wskazane unormowania stanowią obowiązek uwzględniania miejscowych planów zagospodarowania przy tworzeniu planów rozwoju w zakresie zaspokajania obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe lub energię przez przedsiębiorstwa energetyczne lub operatora systemu elektroenergetycznego.

Wobec powyższego jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej może być także jeden z jej oddziałów, w tym wypadku Oddział w K. Spółki [...] z siedzibą w G., do którego M. B. skierowała wniosek o udzielenie informacji.

Wobec brzmienia art. 4 ust.1pkt.5 ustawy o dostępie do informacji publicznej za wadliwe uznać należało stanowisko, iż każdorazowo wyłącznie zobowiązanym do udzielenia informacji będzie organ zarządzający spółką i to nawet wówczas gdy żądanie skierowano do oddziału.

W niniejszej sprawie zatem brak było podstaw do wymierzenia grzywny spółce, w sytuacji gdy wniosek o informację oraz skargę na bezczynność skierowano w istocie do oddziału w K. Żądanie wymierzenia grzywny dotyczyło także tej jednostki organizacyjnej. Przy ocenie przedmiotowej sprawy należało mieć na względzie odrębność uregulowań ustawy o dostępie do informacji publicznej. (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013r., sygn.. akt I OSK 102/13).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197§2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.