Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 maja 2018 r. G.P. zwrócił się o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. Zdaniem skarżącego, w/w sędzia w sposób rażący naruszyła prawo, w szczególności art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), ponieważ postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1712/16 odrzuciła jego skargę na pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r. i [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy z zasobów Gminy Miejskiej [...], dotyczącą nieumieszczenia go na liście oczekujących na mieszkanie komunalne, uznając, że sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Tymczasem wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 955/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w tej samej sprawie stwierdził, że skarga jest dopuszczalna jako akt z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. oraz że w innych wojewódzkich sądach administracyjnych w Polsce tego typu skargi są rozpatrywane. W ocenie skarżącego, uzasadnienie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki nie ma żadnej podstawy prawnej.
W dniu 29 maja 2018 r. sędzia WSA w Krakowie Hanna Knysiak-Sudyka złożyła pisemne oświadczenie, iż w stosunku do jej osoby nie zachodzą podstawy wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie wskazane w art. 18 i 19 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 1071/17 oddalił wniosek G.P. o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki.
W uzasadnieniu postanowienia podał, że w sprawie nie zachodzą określone w art. 18 i 19 P.p.s.a. przesłanki do wyłączenia w/w sędziego. O wyłączeniu sędziego nie może decydować bowiem subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego, nie mogą natomiast stanowić podstawy do zastosowania instytucji jego wyłączenia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi zatem przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia G.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i zarzucił naruszenie art. 19 P.p.s.a., poprzez uznanie, iż wydanie przez sędziego w innej sprawie orzeczenia negatywnego dla strony nie oznacza samo przez się istnienia przyczyny wyłączenia takiego sędziego oraz naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez brak szczegółowego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do powołanych przez stronę: postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1712/16 oraz wyroku tego Sądu z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 955/13.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku G.P. o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Podjęcie przez sędzię Hannę Knysiak-Sudykę niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć w innych sprawach toczących się z jego udziałem, nie stanowi podstawy do wyłączenia w/w sędziego od orzekania w niniejszej sprawie, albowiem w środkach odwoławczych od orzeczeń sądowych może on podnosić zarzuty dotyczące ewentualnych uchybień procesowych. Przesłanką wyłączenia nie jest także subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyła wymagane oświadczenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez nią w tej sprawie oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).
W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a.
Ponadto, w kontekście poczynionych wyżej rozważań, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez brak szczegółowego odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do powołanych przez stronę orzeczeń WSA w Krakowie, w których zawarto odmienne poglądy prawne. Jak już wskazano, zarzut dotyczący niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego w danej sprawie nie może stanowić podstawy do zastosowania instytucji jego wyłączenia, a może być jedynie podnoszony w ramach przysługujących od wydanego orzeczenia środków zaskarżenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.