Postanowienie NSA z 19 lutego 2016 r., I OZ 87/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 590/15 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 590/15

Sprawa

w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy.

W dniu 29 października 2015 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 września 2015 r. i doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na uchybienie terminu, o którym mowa w art. w 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.)

Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 17 listopada 2015 r.

W dniu 21 listopada 2015 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaś w dniu 23 listopada 215 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ do dnia 29 października 2015 r. nie posiadał wiedzy o wydanym w sprawie wyroku i konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym w ustawie terminie. Przypuszczał jedynie, że w dniu 30 września 2015 r., tj. w dniu, w którym odbyła się rozprawa mógł zapaść wyrok. Z uwagi jednak na fakt, że nie uczestniczył w rozprawie, która odbyła się w dniu 30 września 2015 r. i nie otrzymał żadnego pouczenia, oczekiwał na doręczenie orzeczenia, będąc przekonany – zgodnie z ostatnimi doniesieniami medialnymi, że skoro nie uczestniczył w rozprawie, wyrok który zapadł, zostanie doręczony z urzędu i dopiero po jego doręczeniu należy podjąć dalsze czynności w sprawie. Złożony w dniu 29 października 2015 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, został wniesiony, jak podał skarżący "asekuracyjnie, ponieważ upłynął długi okres czasu od rozprawy i niepokoił go brak informacji z Sądu, w celu uniknięcia niekorzystnych następstw procesowych złożył więc wniosek o sporządzenie uzasadnienia, nie mając świadomości, że termin do złożenia wniosku rozpoczął swój bieg".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

Sąd wskazał, iż nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Oceniając brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał należytej staranności w dbałości o swoje ważne życiowo sprawy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący został w sposób prawidłowy (dwukrotnie) pouczony o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku i skutkach niezgłoszenia wniosku we wskazanym terminie. Okoliczność natomiast, że skarżący, nie zapoznał się z powyższym pouczeniem lub zapoznał się z nim w sposób niedostateczny nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Niedostateczne bowiem zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności, co potwierdza ugruntowane już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na marginesie Sąd wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, posiadał on wiedzę o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i terminie na dokonanie tej czynności. Z akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że po terminie pierwszej rozprawy, która odbyła się w dniu 13 sierpnia 2015 r. i została odroczona na wniosek skarżącego, w dniu 17 sierpnia 2015 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie wyrok nie został wydany, co oznacza, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczął swojego biegu. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2015 r.

W świetle zaistniałych okoliczności, z uwagi na fakt, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P., wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niedostateczne rozważenie materiału dowodowego sprawy i nieuwzględnienie okoliczności prezentowanych przez uczestnika postępowania a wskazujących, iż nie ponosi on winy za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na stwierdzeniu, iż uczestnik postępowania w przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okolicznościach ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż jego zachowanie było niezawinione.

W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentcję zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący wskazał dodatkowo, że okoliczności podniesione we wniosku nie zostały wystarczająco rozważone przez WSA, ponieważ pouczenie, o którym mowa w uzasadnieniu postanowienia WSA skarżący uważał za nieaktualne z uwagi na doniesienia medialne dotyczące zmiany procedury. W związku z powyższym skarżący przypuszczał, iż kwestie dotyczące doręczania wyroków uległy zmianie w wyniku nowelizacji i że zasadnym jest oczekiwanie na doręczenie wyroku. Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z faktem, iż duża ilość zmian obowiązujących przepisów może wprowadzić obywatela w błąd co do do tego, jaki jest aktualnie stan prawny. W związku z powyższym w ocenie skarżącego Sąd nie rozważył, iż dochował on należytej staranności i podejmował działania w celu ochrony swoich praw.

Ponadto zdaniem skarżącego, z treści pouczenia wynika, iż bieg terminu rozpoczyna się chwilą ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Jako, iż nie był obecny na wyznaczonym posiedzeniu, był przeświadczony, iż odpis sentencji wyroku zostanie mi doręczony i dopiero z tą chwilą termin zacznie biec.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 86/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 listopada 2015 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 30 września 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności przedstawione przez skarżącego zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie dają podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący dwukrotnie w zawiadomieniach o wyznaczeniu rozprawy został prawidłowo pouczony przez Sąd I instancji o terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Oba zawiadomienia zostały skutecznie skarżącemu doręczone. Skarżący został poinformowany, że: 1) stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe, 2) niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, 3) stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 p.p.s.a.), 4) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym powyżej terminie stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji.

Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia, nie można podzielić argumentacji skarżącego, iż okolicznością wyłączającą jego winę w uchybieniu terminu stanowił brak dostatecznej wiedzy o terminie i sposobie wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, okoliczność, że skarżący nie zapoznał się z pouczeniem lub zapoznał się z nim w sposób niedostateczny nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do złożenia wniosku, bowiem takie zachowanie skarżącego należy ocenić jako brak należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu.

Powyższych ustaleń nie podważają również twierdzenia skarżącego, iż nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, bowiem zgodnie z "ostatnimi doniesieniami medialnymi" dotyczącymi zmiany w przepisach, był przekonany, że skoro nie uczestniczył w rozprawie, to powinien oczekiwać na doręczenie odpisu sentencji i dopiero po jej doręczeniu podjąć dalsze czynności. Strona należycie dbająca o własne interesy nie powinna opierać się na "doniesieniach medialnych", lecz postępować zgodnie z pouczeniem Sądu, które jak wskazano wyżej, było sformułowane prawidłowo i w sposób jednoznaczny. Na marginesie dodać jedynie należy, że art. 141 § 2 p.p.s.a. określający termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę nie uległ zmianie wskutek ostatniej nowelizacji ustawy procesowej.

Wobec tego uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2015 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.