Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1060/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. za nieprzekazanie skargi P. S. z dnia 27 maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W uzasadnieniu wskazano, że skarga P. S., której przedmiotem jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie uwierzytelnionej kopii akt organu o nr [...], została wysłana, jak wynika z twierdzeń zawartych we wniosku o wymierzenie grzywny, w dniu 27 maja 2015 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Sąd I instancji stwierdził, że do momentu wydania przedmiotowego postanowienia skarga nie została przekazana przez organ. Jednak zwrócił uwagę na to, że z urzędu jest mu wiadome, iż działania skarżącego, polegające na nadsyłaniu do organu bardzo licznej korespondencji (zajmującej w sumie około 25 segregatorów), spowodowało paraliż organu, który i tak do dnia wydania przedmiotowego postanowienia przekazał Sądowi ponad tysiąc wniosków skarżącego i ponad dwa tysiące jego skarg. Oceniając postawę skarżącego Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażane wielokrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny (np. w postanowieniu z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt 1383/16), zgodnie z którym działania skarżącego stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do sądu. Skarżący inicjuje bowiem szereg postępowań zarówno administracyjnych, jak i sądowych w celu innym niż ochrona jego praw. Sąd I instancji uznał, że takie działania skarżącego sparaliżowały na tyle prace organu, że nie był w stanie wystąpić ze stosowną repliką w sprawie oraz przekazać skargi do sądu. Sąd podkreślił jednocześnie, że przyczyną zaniechania organu jest przede wszystkim zawinione działanie skarżącego składającego niezliczona liczbę wniosków i ignorującego ocenę jego postawy wyrażaną w licznych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. S., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o to, aby Naczelny Sąd Administracyjny wymierzył organowi grzywnę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyczerpująco i prawidłowo uzasadnione stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że działanie skarżącego nie zasługuje na ochronę ze strony Sądu. Wywód prawny Sądu I instancji zasługuje na całkowitą aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Pamiętać jednak należy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Zatem, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki.
Z takim właśnie wyjątkiem mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Mechanizm działań skarżącego polega na tym, że po załatwieniu sprawy w administracyjnym toku instancji, skarżący wnosi kolejne podanie, najczęściej o wyjaśnienie wątpliwości w treści postanowienia, czy też o jego sprostowanie, żeby tę kwestię wyjaśnić, organ musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wydać stosowne rozstrzygnięcie. To z kolei powoduje, że skarżący wnosi następne podanie, w którym żąda wyjaśnienia wątpliwości w treści postanowienia, wyjaśniającego wątpliwości w poprzednim rozstrzygnięciu. Wydanie kolejnego postanowienia przez organ owocuje wystąpieniem skarżącego z kolejnym wnioskiem o jego uzupełnienie, sprostowanie lub wyjaśnienie wątpliwości, itd., itd.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie działania skarżącego nie zasługują na ochronę prawną, ponieważ nie są nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do terminowego załatwienia sprawy. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136).
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie ocenił żądanie wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie skargi jako nadużycie tego uprawnienia. Sprawa niniejsza nie jest pierwszą taką sprawą. Pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ponawia swoje bezzasadne wnioski i zarzuty zażaleniowe (stosując metodę kopiuj-wklej), nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania. Ma oczywiście do tego formalne uprawnienie wynikające z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jednakże działanie takie stanowi nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.
Na marginesie należy zauważyć, że przedmiotowa skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wkrótce po wydaniu zaskarżonego postanowienia, tj. w dniu 13 grudnia 2016 r. (prezentata - k. 6 akt sądowych o sygn. I SAB/Wa 1735/16). W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny szczegółowo po raz kolejny wyjaśniono, że wskutek działań skarżącego, lawinowo wysyłającego do organu wszelkiego rodzaju pisma, prawidłowe funkcjonowanie organu zostało skutecznie zakłócone, a w konsekwencji nie było możliwości dochowania ustawowego terminu do przekazania skargi do sądu (por. k. 6 akt sądowych o sygn. I SAB/Wa 1735/16). Skarżący sam doprowadził zatem do sytuacji, w której skargi nie mogą zostać przekazane w terminie.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.