Postanowienie NSA z 4 października 2018 r., I OZ 876/18

Wydany

4 października 2018 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 523/18 odrzucające skargę

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 523/18 odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 maja 2018 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia stosunkowego wpisu od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, w kwocie 1.126 zł, tj. w wysokości określonej w § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Dla dokonania powyższej czynności wyznaczony został siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone na adres pełnomocnika strony skarżącej w dniu 21 maja 2018 r. Z zapisku urzędowego sporządzonego w dniu 6 lipca 2018 r. wynika zaś, że do dnia 6 lipca 2018 r. strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu.

Sąd wskazał, że mimo prawidłowo doręczonego wezwania do uiszczenia kwoty tytułem brakującej części wpisu sądowego od skargi (który został uiszczony jedynie w kwocie 200 zł) oraz zawartego w nim pouczeniu o skutkach zaniedbania nałożonego obowiązku, strona skarżąca nie uiściła należnego wpisu, co stanowiło podstawę do odrzucenia skargi, stosownie do treści art. 220 § 3 w zw. z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka, zarzucając zaskarżeniu orzeczeniu naruszenie:

1. art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na błędnym wezwaniu Spółki do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. uiszczenia brakującego wpisu, a w konsekwencji na odrzuceniu skargi, w sytuacji, gdy Spółka uiściła należny i prawidłowy wpis;
2. art. 230 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na błędnym zastosowaniu i przyjęciu, że postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogę publiczną stanowi sprawę o należność pieniężną, od wysokości której należało obliczyć wpis stosunkowy;
3. art. 230 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy przedmiotowa sprawa stanowi postępowanie z zakresu nieruchomości, zatem Spółka powinna uiścić wpis w wysokości 200 zł.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylnie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację przemawiającą za przyjęciem stanowiska, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy stanowiące o pobieraniu wpisu stałego, który skarżąca Spółka uiściła.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym od skargi (art. 230 § 2 p.p.s.a.) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. podlega natomiast odrzuceniu.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zarządzeniem z dnia 14 maja 2018 r. została wezwana do uzupełnienie wpisu stosunkowego w wysokości 1126 zł. Odpis przedmiotowego zarządzenia został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 21 maja 2018 r. (duplikat potwierdzenia odbioru, k. 40). W ustawowym 7-dniowym terminie strona skarżąca nie skorzystała z możliwości zaskarżenia zarządzenia i wobec upływu terminu do wniesienia zażalenia, zarządzenie stało się prawomocne. Ponadto bezsporne jest (okoliczności tej nie podważa sama skarżąca), że w wyznaczonym terminie nie uiszczono (tytułem uzupełnienia) wymaganej zarządzeniem kwoty wpisu sądowego w wysokości 1126 zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że brak fiskalny skargi nie został usunięty w pełnej wysokości.

Podkreślić jednocześnie należy, iż na obecnym etapie postępowania, dla oceny zasadności zaskarżonego postanowienia, bez znaczenia pozostają twierdzenia skarżącego kwestionujące wysokość określonego w niniejszej sprawie wpisu sądowego. Jak już wskazano wyżej, zarządzenie określające wysokość wpisu nie zostało skutecznie zakwestionowane. Wraz z upływem terminu do wniesienia zażalenia zarządzenie to stało się więc prawomocne i jego niewykonanie w pełnym zakresie stanowiło dla sądu badającego przesłanki dopuszczalności skargi podstawę do stwierdzenia, że skarga obarczona jest brakiem fiskalnym, co stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skutkować musiało jej odrzuceniem.

Mając jednak na względzie, iż zarzuty podniesione w zażaleniu w istocie sprowadzają się do zakwestionowania przyjętego w zarządzeniu z dnia 14 maja 2018 r. stanowiska o zasadności wezwania do uiszczenia wpisu stosunkowego, wskazać dodatkowo należy, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejścia - z mocy prawa - prawa własności nieruchomości pod inwestycję drogową na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1496). W przypadku inwestycji drogowych objętych tą ustawą wywłaszczenie nieruchomości następuje odrębną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 11a ust. 1 powołanej ustawy), która jest podstawą do przejścia prawa własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego (art. 12 ust. 4 ustawy). Następnie organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaje - w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna - decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy (art. 12 ust. 4a i 4b ustawy). Nie ulga zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja o ustaleniu wysokości odszkodowania zakończyła odrębne (w stosunku do postępowania zakończonego wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej) postępowanie prowadzone na podstawie art. 12 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 października 2016 r., I OPS 1/16 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, iż w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, choć znajduje ona podstawę w stosunku publicznoprawnym, rozstrzyga się wyłącznie o uprawnieniu właściciela nieruchomości do żądania naprawienia szkody. To nie wywłaszczenie jest przedmiotem takiej sprawy w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a jedynie ustalenie wysokości należnego odszkodowania. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie nie jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, ale należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i art. 231 p.p.s.a., bowiem skarżący może kwestionować tylko ustalenie wysokości odszkodowania zawarte w decyzji o odszkodowaniu. Decyzja ta kończy odrębne postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć oczywiście dla jej wydania konieczne jest uprzednie wydanie decyzji, której skutkiem jest wywłaszczenie i jako taka bezpośrednio wiąże się z ustalanymi świadczeniami pieniężnymi, określając jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale, z uwagi na zakres przedmiotowy zaskarżonej decyzji będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wbrew stanowisku skarżącej Spółki, nie znajdzie natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała ta odnosiła się zatem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, z którego inicjatywy ją podjęto. Określając rodzaj wpisu sądowego nie można zatem utożsamiać spraw, w których przedmiotem zaskarżenia, tak jak w niniejszej sprawie, jest decyzja ustalająca odszkodowanie, ze sprawami, w których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.