Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r., odrzucił skargę Stowarzyszenia Obrona Zwierząt z siedzibą w J. jako nieopłaconą.
Sąd wskazał, że niezasadny jest argument skarżącego Stowarzyszenia, iż korzysta ono w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a.), gdyż sprawa o udostępnienie informacji publicznej nie jest sprawą własną Stowarzyszenia, lecz tylko związaną z realizacją celów statutowych.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło w/w Stowarzyszenie zarzucając naruszenie art. 239 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "sprawa własna" i w konsekwencji przyjęcie, że skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z ustawowego zwolnienia ode obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.
Na marginesie podniesiono, że od czasu wejście w życie rozwiązań z art. 239 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne zaprzestały wezwania Stowarzyszenia do uiszczania wpisów od składanych skarg lub uchylały zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Jeśli jednak wpis został uiszczony, Sądy z urzędu go zwracały. Dlatego aktualne rozumowanie Sądu jest dla skarżącego Stowarzyszenia niezrozumiałe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie, z art. 239 § 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Podkreślić przy tym należy, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej.
Nie ulega wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego, co potwierdza dołączony do skargi wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego. Z informacji przekazanej przez Stowarzyszenie wynika, że nie prowadzi także działalności gospodarczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie ma jednak zastosowania art. 239 § 2 p.p.s.a., gdyż rozpoznawana sprawa nie jest "sprawą własną" Stowarzyszenia, w rozumieniu wskazanego przepisu.
Reguły ścisłego wykładania pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. prowadzą do przyjęcia, że pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna"" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych. Jest to pogląd utrwalony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1013/16 oraz I OZ 957/16, z dnia 24 listopada 2016 r., I OZ 1331/16, z dnia 17 marca 2017 r., I OZ 570/17, z dnia 27 kwietnia 2017 r. I OZ 801/17). Wobec tego, gdy rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, to nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.
W oparciu o powyższe rozważania uznać należy, że to, czy Wójt Gminy Tryńcza dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Stowarzyszenia o informację publiczną nie rzutuje na własną sytuację prawną tego Stowarzyszenia. Sprawa ta dotyczy bowiem zewnętrznej działalności Stowarzyszenia, a nie jej statusu własnego jako organizacji pożytku publicznego. Dlatego też w sprawie nie znajduje zastosowania art. 239 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że skarżące Stowarzyszenie winno uiścić wpis od skargi na bezczynność Wójta Gminy Tryńcza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wobec tego uznać należy, że zaskarżone postanowienie uznać należy za odpowiadające prawu, pomimo bowiem stosownego wezwania, skarga nie została należycie opłacona. Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Na marginesie wskazać należy, że w większości powołane przez skarżące Stowarzyszenie w zażaleniu sygnatury spraw – mające być argumentem przemawiającym za tym, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie w sprawie art. 239 § 2 p.p.s.a. – dotyczą nie kwestii zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu sądowego, lecz zwrotu poniesionych przez stronę kosztów postępowania, przyznawanych na podstawie art. 200 p.p.s.a. po przeprowadzeniu rozprawy przed sądem i zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej. Okoliczność ta dotyczy zatem zupełnie innej kwestii i nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast stanowiska wyrażonego w pkt IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach o sygn. akt II SAB/Ke 9/16 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.