Postanowienie NSA z 10 lutego 2016 r., I OZ 88/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1213/14 o oddaleniu wniosku G.P. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Janusza Bociągi i Doroty Dąbek oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyny Kutzner

Sprawa

w sprawie ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

G.P. w dniu 16 listopada 2015 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Janusza Bociągi i Doroty Dąbek oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyny Kutzner od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wniosku podał m.in., że sędzia Janusz Bociąga uważa, że kontrakt socjalny można wysłać pocztą bez wcześniejszych konsultacji, co w ocenie skarżącego jest "wyjątkowo oburzającym łamaniem prawa". Zdaniem skarżącego wszystkie te kontrakty były wydane niezgodnie z prawem, tak jak kilkaset wyroków i decyzji w jego sprawach. Ponadto stwierdził, że sędzia Janusz Bociąga oraz sędzia Dorota Dąbek brali udział w wydaniu wyroków, które w sposób rażący naruszały prawo i wspierali to bezprawie. Odnośnie sędzi NSA Krystyny Kutzner skarżący wskazał, że wspierała ona "oszustwo Wydziału Mieszkalnictwa UM Kraków oraz wydała wyrok popierający to oszustwo".

Wyżej wymienieni sędziowie w pisemnym oświadczeniu z dnia 18 listopada 2015 r. stwierdzili, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazali, że w sprawie nie zachodzą, przewidziane w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), przesłanki wyłączenia sędziego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1213/14 oddalił wniosek G.P. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Janusza Bociągi i Doroty Dąbek oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyny Kutner. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy oraz że skarżący nie uprawdopodobnił, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych Sądu, zarządzeń wydawanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę, czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe, jej zdaniem, orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 648/09).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, analiza akt sprawy oraz argumentacji podniesionej we wniosku skarżącego nie wykazała zaistnienia którejkolwiek z podstaw wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również jakiejkolwiek innej okoliczności mogącej stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Należy również mieć na uwadze fakt, że w/w sędziowie złożyli, w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a., pisemne oświadczenia, z których wynika, iż nie jest im znana jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Odnosząc się do wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Krystyny Kutzner Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie orzeka ona w przedmiotowej sprawie, a zatem nie może zostać wyłączona od orzekania w niniejszym postępowaniu.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia G.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku G.P. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Janusza Bociągi i Doroty Dąbek oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyny Kutzner. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez wymienionych we wniosku sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć i ich uzasadnienie w innych sprawach toczących się z jego udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziów. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Ponadto sędzia NSA Krystyna Kutzner nie orzeka w niniejszej sprawie, a zatem wniosek o jej wyłączenie należy uznać za chybiony.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku G.P. o wyłączenie sędziów brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez Janusza Bociągę, Dorotę Dąbek oraz Krystynę Kutzner w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.