Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 675/23, w pkt 1 odrzucił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 5 października 2023 r. znak: SKO.PS-80/7219/4166/2023 w przedmiocie dodatku węglowego; w pkt 2 zwrócił z urzędu J. K. kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 24 listopada 2023 r., (doręczonym w dniu 8 grudnia 2023 r.), pełnomocnik skarżącego został wezwany do złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd podał, że w zakreślonym terminie (który upłynął w dniu 15 grudnia 2023 r.), dokument pełnomocnictwa nie został złożony. Pełnomocnik dokument ten złożył dopiero w dniu 18 grudnia 2023 r. (data nadania).
Wobec tego, skoro nie zostały uzupełnione w terminie braki formalne skargi, WSA w Kielcach w/w postanowieniem, odrzucił skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").
Na w/w postanowienie skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył zażalenie, zarzucając naruszenie:
- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., polegające na jego błędnej wykładni i uznaniu, że nieznaczne przekroczenie terminu na wykonanie zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych skargi, niebędące winą strony skarżącej, uzasadnia odrzucenie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi;
- art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na ich niezastosowaniu w sytuacji, gdy nadmiernie rygorystyczne stanowisko WSA w Kielcach, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, pozbawiałoby stronę prawa rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie;
ewentualnie:
- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., polegające na ich błędnej wykładni i na niezasadnym odrzuceniu skargi w wyniku nieuzupełnienia braków formalnych przez pełnomocnika, kiedy w przypadku wystąpienia takiej sytuacji, Sąd powinien zwrócić się bezpośrednio do strony celem uzupełnienia braków formalnych skargi;
- art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., polegające na ich błędnej wykładni i zaniechanie wezwania bezpośrednio strony do usunięcia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że uzupełnienie przez pełnomocnika braku skargi po terminie nastąpiło z powodu omyłki pracownika sekretariatu kancelarii. W ocenie pełnomocnika ta zaś okoliczność nie może zamykać skarżącemu prawa do sądu.
Niezależnie od powyższego, zdaniem pełnomocnika, nawet uznanie przez WSA w Kielcach, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony w wyznaczonym terminie (a z 3 – dniowym opóźnieniem), obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi – w postaci własnoręcznego podpisu skarżącego, bądź podpisu przez osobę uprawnioną do jego reprezentacji. Zaś brak dokonania takiej czynności wskazuje, iż odrzucenie skargi było w niniejszej sprawie przedwczesne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., pismo procesowe strony powinno zawierać m.in. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Natomiast w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę na posiedzeniu niejawnym, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Należy w tym miejscu podkreślić, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika – art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie zachodziła w/w konieczność wezwania pełnomocnika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego umocowującego go do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi, ponieważ do skargi, jako pierwszej czynności w sprawie, nie dołączono dokumentu świadczącego o udzieleniu pełnomocnictwa. Zatem, w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Kielcach z dnia 24 listopada 2023 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 grudnia 2023 r., o czym świadczy jego odręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Oznacza to, że 7 – dniowy termin, o którym mowa w w/w wezwaniu upłynął w dniu 15 grudnia 2023 r. Braki w tym przedmiocie zostały natomiast uzupełnione przez pełnomocnika dopiero w dniu 18 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego), a więc po terminie.
Należy w tym miejscu podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Zaś osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie powinno służyć wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Jednak, co należy podkreślić, skutki działań i ewentualnych zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę. Od fachowego pełnomocnika wymagać zatem należy prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Dotyczy to także właściwej organizacji wewnętrznej pracy w kancelarii. Podkreślić należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym zaniedbanie pracownika Kancelarii, należy postrzegać w kategoriach niewłaściwej organizacji pracy tejże kancelarii i należy rozumieć jak uchybienie samego pełnomocnika.
Wobec powyższego – mając na uwadze art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skoro w niniejszej sprawie, pomimo wezwania nie usunięto braku formalnego skargi, Sąd I instancji był zobligowany do odrzucenia skargi. Zaznaczyć także należy, że możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy uzależniona jest od dopuszczalności skargi, a więc m.in. spełnienia warunków formalnych skargi, dlatego powołanie się na konstytucyjne prawo do sądu nie może przesądzić o skuteczności zażalenia, skoro nie podważono w nim stwierdzonego przez Sąd niedopełnienia warunków formalnych skargi.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił jak w sentencji.