Postanowienie NSA z 18 sierpnia 2016 r., I OZ 882/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Głównego Policji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 198/16 przywracające termin do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 6 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Skład

Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 198/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił D.W. termin do wniesienia skargi na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 6 listopada 2015 r. nr 868 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na wniesienie skargi dotkniętej brakiem formalnym Przewodnicząca Wydziału II zarządzeniem z dnia 1 lutego 2016 r. wezwała pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r., stanowiące wykonanie wspomnianego zarządzenia, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 lutego 2016 r. Pełnomocnik przedstawił pełnomocnictwo w dniu 24 lutego 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Wniosek uzasadniony został tym, że podpisanie pełnomocnictwa przez skarżącego z uwagi na charakter jego służby, możliwe było dopiero w godzinach popołudniowych w dniu 18 lutego 2016 r., a więc w przedostatnim dniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Poza tym dodano, że złożenie pełnomocnictwa w siedzibie

Sądu w dniu jego podpisania nie było już możliwe z uwagi na zakończenie pracy Sądu, natomiast z powodu złego samopoczucia oraz niepokojących objawów chorobowych pełnomocnik skarżącego udała się na umówioną na początku tygodnia wizytę lekarską. Po podaniu leków lekarz zalecił jej bezwzględnie leżenie. Pełnomocnik skarżącego poradnię opuściła ok. godz. 2000 i taksówką udała się do wynajętego mieszkania. Wyjaśniła nadto, że kancelarię prowadzi jednoosobowo, a na stałe mieszka w Rabce-Zdroju, stąd też nie miała możliwości zlecenia komukolwiek wysłania przesyłki zawierającej pełnomocnictwo.

Uzasadniając postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji wskazał, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w dniu 22 lutego 2016 r. (stosownie do zaleceń lekarskich), natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie braków formalnych skargi został wniesiony w dniu 24 lutego 2016 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu uregulowanego w art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Sąd stwierdził jednak, że przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi podane przez pełnomocnika skarżącego nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ wskazują na niezachowanie najwyższej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Zdaniem Sąd I instancji, ani umówionej kilka dni wcześniej wizyty lekarskiej, ani też występujących również przez kilka dni niepokojących objawów chorobowych nie można uznać za zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne. Dodatkowo wyznaczenie spotkania ze skarżącym w celu uzyskania pełnomocnictwa na krótko przed ustaloną wcześniej wizytą lekarską i po godzinach urzędowania Sądu, zwłaszcza w aspekcie kilkudniowych objawów chorobowych, nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 198/16, na podstawie art. 156 w zw. z art. 166 p.p.s.a., sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu tego Sądu z dnia 15 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 198/16 w ten sposób, że w sentencji postanowienia w miejsce: "przywrócić termin do wniesienia skargi" należy wpisać: "odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi".

Na skutek zażalenia D.W. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 10 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 570/16, uchylił postanowienie z dnia 6 kwietnia 2016 r. wskazując, że taka ingerencja w treść sentencji orzeczenia w rzeczywistości zmienia to postanowienie co do istoty. Tym samym zmiany te nie stanowią sprostowania oczywistej omyłki, ale dotyczą merytorycznej treści postanowienia, co należy uznać za niedopuszczalne.

Natomiast zażaleniem z dnia 4 kwietnia 2016 r. pełnomocnik Komendanta Głównego Policji zarzucił zaskarżonemu postanowieniu z dnia 15 marca 2016 r. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji braku ku temu jakichkolwiek podstaw, bowiem zarówno z treści uzasadnienia kwestionowanego postanowienia, jak i z wniosku pełnomocnika strony jednoznacznie wynika, iż D.W. nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym wyłącznie z własnej winy.

W związku z tym wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego (zażaleniowego) według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia podnoszono, że mimo stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 15 marca 2016 r., że okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącego nie uprawdopodabniają przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, to jednak Sąd i instancji zastosował w sposób nieprawidłowy art. 86 § 1 p.p.s.a. i przywrócił skarżącemu termin do dokonania przez niego czynności w postępowaniu sądowym.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje.

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednak z innych przyczyn niż podniesione w zażaleniu.

Przede wszystkim należy wskazać, że na wstępie zaskarżonego postanowienia z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 198/16 Sąd I instancji stwierdził, co znajduje potwierdzenie także w aktach sprawy (karta nr 15 akt sądowych), że uwagi na wniesienie skargi dotkniętej brakiem formalnym Przewodnicząca Wydziału II zarządzeniem z dnia 1 lutego 2016 r. wezwała pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Wezwanie z dnia 3 lutego 2016 r., stanowiące wykonanie wspomnianego zarządzenia, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 lutego 2016 r. (karta nr 16 akt sądowych). Pełnomocnik zaś nadesłał pełnomocnictwo w dniu 24 lutego 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi.

Zarówno zatem z akt sprawy, jak i z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że przedmiotem oceny Sądu I instancji na tym etapie postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 198/16 powinny być okoliczności przemawiające za przywróceniem bądź odmową przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. Takie rozstrzygnięcie powinno także wynikać z samej sentencji zaskarżonego postanowienia.

Tymczasem w sentencji zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie użył sformułowania: "przywrócić termin do wniesienia skargi", co nie koresponduje z materią, która powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że zachowanie terminu do wniesienia skargi w tej sprawie nie było kwestionowane, a wniosek o przywrócenie terminu dotyczył spóźnionego usunięcia przez pełnomocnika skarżącego braku formalnego skargi. Zatem ta kwestia powinna stać się przedmiotem oceny Sądu I instancji, nie zaś kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Innymi słowy, wezwanie Sądu I instancji z dnia 3 lutego 2016 r. (karta nr 15 akt sądowych), jak też wniosek pełnomocnika skarżącego z dnia 22 lutego 2016 r. (karta nr 17 akt sądowych) dotyczyły wezwania do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa, a nie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Co więcej, w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2016 r. (uchylonym postanowieniem NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 570/16) Sąd I instancji sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 198/16 w ten sposób, że w sentencji postanowienia w miejsce: "przywrócić termin do wniesienia skargi" wpisał: "odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi", co również pozostaje w sprzeczności z faktycznym przedmiotem rozstrzygnięcia.

Poza powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie tylko przedmiot rozstrzygnięcia określony w sentencjach kolejnych postanowień Sądu I instancji z dnia 15 marca 2016 r. (karta 30 akt sądowych) i z dnia 6 kwietnia 2016 r. (karta 38 akt sądowych) nie odpowiada faktycznemu przedmiotowi sprawy, ale także uzasadnienie postanowienia z dnia 15 marca 2016 r. pozostaje w ewidentnej sprzeczności z rozstrzygnięciem zawartym w jego sentencji. W sentencji zaskarżonego postanowienia jest bowiem mowa o "przywróceniu terminu", zaś argumentacja zawarta w uzasadnieniu tego samego postanowienia nakierowana została na okoliczności przemawiające za odmową przywrócenia terminu.

W orzecznictwie (m.in. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2362/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i w literaturze (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Warszawa 2015 r., s. 584 i nast.) zwraca się uwagę, że uzasadnienie orzeczenia sądu, w tym przypadku postanowienia, powinno stanowić logiczną, zwartą całość, a jednocześnie powinno pełnić funkcję argumentacyjną w stosunku do treści rozstrzygnięcia zawartej w sentencji. Tych cech nie posiada jednak zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpatrując sprawę weźmie pod uwagę powyższe kwestie. Ze względu zaś na wskazane sprzeczności w samej sentencji (odnośnie do przedmiotu sprawy), jak i w sentencji oraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.

W niniejszym postanowieniu nie może być jednak rozstrzygnięte, zawarte w zażaleniu, żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie bowiem do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innego rodzaju orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 527).