Postanowienie NSA z 5 października 2018 r., I OZ 898/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/17 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/17

Sprawa

w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/17 (dalej postanowienie z 5 lipca 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/17 (dalej wyrok II SA/Wa 1602/17) sprawie ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej.

Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem II SA/Wa 1602/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. w niniejszej sprawie. Wyrok zapadł po przeprowadzeniu w tym samym dniu rozprawy. Na rozprawie nikt się nie stawił, strony postępowania o terminie rozprawy zawiadomiono prawidłowo [k. 70, 71 akt sądowych].

Dnia 25 maja 2018 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że błędnie zrozumiał treść punktu 2 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie [k. 72, 73, 74 akt sądowych].

Zarządzeniem z 7 czerwca 2018 r. II SA/Wa 1602/17 Przewodniczący wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu przez wskazanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania [k. 75 akt sądowych].

W odpowiedzi skarżący wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała 20 maja 2018 r., bowiem podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem sekretariatu Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zrozumiał sformułowanie "wskazanie kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu" [k. 78 akt sądowych].

Wyrok oddalający skargę J. M. zapadł na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r., co dawało skarżącemu możliwość wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku, w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Pouczenie o takiej treści zawarte było w zawiadomieniu [z 2 marca 2018 r.] o rozprawie z "13 października 2016" [k. 82 akapit ostatni; winno być "24 października 2018"] r., na podstawie art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [k. 66 akt sądowych].

Z pisma procesowego skarżącego z 20 maja 2018 r. wynika, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uświadomił sobie po rozmowie telefonicznej z pracownikiem tut. Sądu. Następstwem tego zdarzenia było złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tym samym założyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ustawowym terminie siedmiu dni, określonym w art. 87 § 1 ppsa. Niezależnie od powyższego zauważyć warto, że w judykaturze wykształcił się pogląd, że w sytuacji, gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności został zachowany, obowiązkiem sądu jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 ppsa. Wobec tego, nawet jeśli zaistniałyby wątpliwości co do momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, wobec braku jednoznacznego wskazania daty powzięcia wiadomości o uchybieniu przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia, to i tak Sąd obowiązany jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 ppsa.

Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że przyczyną niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie było niezrozumienie pouczenia Sądu dokonanego w piśmie zawiadamiającym o rozprawie. Zdaniem skarżącego, pouczenie zawarte w punkcie 2 zawiadomienia o rozprawie było trochę nieprecyzyjne [k. 72 akt sądowych], a o uchybieniu terminu dowiedział się dopiero po rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu.

Okoliczność, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego zrozumienia pouczenia dokonanego przez Sąd, co skutkować miało brakiem złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Sąd precyzyjnie pouczył skarżącego o zasadach i trybie wnoszenia skargi kasacyjnej oraz warunku zaskarżenia wyroku oddalającego skargę, jakim jest zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wynika to jednoznacznie z treści pisma zawiadamiającego o wyznaczeniu rozprawy, tj. z punktu 2 i 3 pouczenia zwartego w piśmie z 2 marca 2018 r. Niezapoznanie się lub nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez stronę skarżącą, czy też niezrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wręcz przeciwnie - należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącego, który prawidłowo pouczony o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, nie dopilnował swoich interesów. Mylne zrozumienie treści pouczenia, w sytuacji gdy nie wynika to ze sposobu jego zredagowania, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na okoliczności niezrozumienia pouczenia, nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez skarżącego skutku. Zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, by w przypadku niezrozumienia pouczenia, skontaktować się wcześniej, tj. przed rozprawą, bądź zaraz po jej odbyciu, z pracownikiem Sądu drogą telefoniczną, bądź mailową w celu uzyskania stosownych informacji. W tym celu utworzono w Sądzie odrębny Wydział Informacji Sądowej, zajmujący się udzielaniem zainteresowanym stronom informacji na temat przebiegu i toku spraw zawisłych przed tut. Sądem.

Niezastosowanie się przez skarżącego do pouczenia o zasadach składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie spowodowało, że wbrew wnioskowi skarżącego należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji (k. 81-85 akt sądowych).

Na postanowienie z 5 lipca 2018 r. zażalenie wywiódł J. M., który ponownie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r. (k. 93 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarżący nie formułuje zarzutów przeciw orzeczeniu Sądu I instancji. Wnosi jedynie o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 24 kwietnia 2018 r., wskazując, że nie zrozumiał treści pouczenia, przez co nie wniósł wniosku w terminie.

Pouczenie z 2 marca 2018 r. w sposób jasny informowało, że Sąd nie doręcza z urzędu sentencji wyroku oddalającego skargę, który został ogłoszony na rozprawie (z pewnymi wyjątkami, które nie zachodzą w niniejszej sprawie; pkt 2 pouczenia, z powołaniem na art. 140 § 2 ppsa). Pkt 3 pouczenia mówił, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 ppsa). Pkt 4 pouczenia stwierdzał z kolei, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu jest czynnością bezskuteczną (k. 66 akt sądowych). Z racji oddalenia przez Sąd I instancji skargi skarżącego, powyższe fragmenty pouczenia znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie (k. 71 akt sądowych).

W przedmiotowej sprawie nie miały miejsce żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie instytucji przywrócenia terminu, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagła choroba strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 8.5.2018 r. I OZ 429/18, cbosa). Słusznie Sąd I instancji stwierdził zatem, że uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zachowania nienależytej staranności ze strony skarżącego. Powoływanie się na błędne zrozumienie treści precyzyjnego i wyrażonego zrozumiałym - choć prawniczym - językiem pouczenia trzeba uznać za chybione (odpowiednio - postanowienie NSA z 16.9.2008 r. II FZ 259/08, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 521, nb 6, pkt 18; postanowienie SN z: 2.2.2006 r. III KZ 5/06, Lex 173637; 18.10.2000 r. II UZ 113/00, OSNP 2002/12/296.

Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.