Postanowienie NSA z 26 stycznia 2024 r., I OZ 9/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Go 636/23 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Go 636/23 odrzucił skargę B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 października 2023 r. wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi przez podanie numeru PESEL skarżącej, albowiem wskazany w skardze numer był niekompletny (zawierał osiem cyfr). Wezwanie doręczono skarżącej w dniu 13 listopada 2023 r. w trybie fikcji doręczenia uregulowanym w art. 73 p.p.s.a. Oznacza to, że zakreślony w wezwaniu siedmiodniowy termin na dokonanie tej czynności upłynął z dniem 20 listopada 2023 r. W zakreślonym przez Sąd terminie strona nie podała swojego numeru PESEL, uniemożliwiając tym samym nadanie skardze dalszego biegu.

W związku z powyższym, Sąd I instancji - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") – odrzucił skargę.

Zażalenie na to postanowienie złożyła B. M., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

W uzasadnieniu zażalenia podnosiła, iż nie otrzymała przesyłki z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych. O nieuzupełnieniu braku formalnego i o wysłaniu przez Sąd wezwania dowiedziała się zaś dopiero z treści postanowienia o odrzuceniu skargi, które otrzymała w dniu 8 grudnia 2023 r. W tym samym dniu ustaliła więc numer przesyłki ([...]) a następnie udała się do placówki Poczty Polskiej celem złożenia reklamacji w tej sprawie. Wskazywała ponadto, iż z danych dostępnych w internetowym systemie Poczty Polskiej “Śledzenie przesyłek" wynika, że pierwsze awizo zostało wystawione 30 października o godzinie 14, natomiast drugie 7 listopada o godzinie 10. Jednak z uwagi na to, iż cały czas przebywa w mieszkaniu z mamą, którą się opiekuje, niemożliwe jest jakoby nie odebrała przesyłki. Ponadto w skrzynce na listy nie miała żadnego awiza. Podnosiła, że okolica jej miejsca zamieszkania jest stale monitorowana, istnieje zatem możliwość zweryfikowania, czy w tych godzinach listonosz wchodził do kamienicy, w której mieszka. Istotne, zdaniem skarżącej, jest również to, że 10 listopada 2023 r. odbierała na poczcie emeryturę mamy i podczas tej wizyty pracownik poczty nie wskazał, że jest jakieś dodatkowe awizo dla niej. Jednocześnie skarżąca wskazała, że wraz z zażaleniem, pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL.

Jako załącznik do zażalenia skarżąca dołączyła kserokopię pisma z dnia 8 grudnia 2023 r. mającego formę druku Poczty Polskiej zatytułowanego “Protokół przyjęcia ustnej skargi/wniosku", w którym zwraca się do operatora pocztowego z prośbą o wyjaśnienie opisanych w zażaleniu okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie okazało się zasadne.

Kwestionując zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi, wnosząca zażalenie podnosiła, iż Sąd wadliwie przyjął, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi mogła zostać uznana za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., bowiem operator pocztowy nie pozostawił w skrzynce pocztowej ani pierwszego ani drugiego powiadomienia o możliwości odbioru przesyłki z placówki pocztowej, tym samym nie miała wiedzy o skierowanym do niej wezwaniu Sądu.

W związku z powyższym przypomnieć wypada, iż stosownie do treści art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-69, art. 69 § 1 oraz art. 70-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Przepis art. 73 § 3 p.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone.

Z treści przytoczonych przepisów wyraźnie wynika, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie tych przepisów nie budzi przy tym wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata – są z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. istotne.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokument urzędowy. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi wróciła do nadawcy (Sądu I instancji) z adnotacją "nie podjęto w terminie". Przesyłka była dwukrotnie awizowana, przy czym datę drugiej awizacji Sąd I instancji ustalił dopiero w wyniku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, gdyż daty tej nie wskazano na przedmiotowej przesyłce. Wątpliwości skarżącej budzi natomiast kwestia dwukrotnego braku pozostawienia przez listonosza awiza w skrzynce pocztowej. W tym zakresie skarżąca wskazywała w zażaleniu, że w dniu, w którym dowiedziała się o skierowanym do niej wezwaniu Sądu I instancji (tj. w dniu otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi) podjęła próbę obalenia domniemania doręczenia tego wezwania poprzez złożenie w tej sprawie reklamacji wykonania usługi doręczenia przesyłki poleconej przez pracownika poczty. Podnosiła, że w ciągu dnia przebywa cały czas w mieszkaniu, ponieważ opiekuje się chorą mamą, a mimo to listonosz nie doręczył jej przesyłki osobiście, nie otrzymała też awiza ani 30 października ani 7 listopada 2023 r. (jak wskazano w systemie śledzenia przesyłek) oraz w żaden inny sposób nie została poinformowana o poleconej przesyłce.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności wskazane przez skarżącą w zażaleniu poddają w wątpliwość skuteczność doręczenia wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca niezwłocznie, jeszcze tego samego dnia, w którym otrzymała postanowienie Sądu

I instancji o odrzuceniu skargi, tj. 8 grudnia 2023 r., udała się na pocztę i złożyła skargę na operatora pocztowego. Z nadesłanego wraz z zażaleniem protokołu przyjęcia ustnej skargi wynika, że skarżąca domaga się od operatora pocztowego wyjaśnienia dlaczego nie otrzymała zawiadomień do skrzynki pocztowej o pozostawieniu przesyłki sądowej w placówce poczty. Natomiast 12 grudnia 2023 r., dochowując ustawowych terminów, wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej przez podanie numeru PESEL.

Podjęte przez skarżącą czynności niewątpliwie wskazują, zdaniem składu orzekającego, iż podjęła ona próbę obalenia domniemania fikcji doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. Natomiast w aktach sprawy - ze względu na krótki odstęp czasu pomiędzy złożoną reklamacją a złożonym zażaleniem i przekazaniem akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego – brak jest jednak informacji o wynikach tego postępowania reklamacyjnego. Informacje te są zaś o tyle istotne, że na obecnym etapie postępowania powinny stanowić podstawę oceny, że proces doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przebiegł zgodnie z prawem. Mając na uwadze powyższe informacje zawarte w zażaleniu nie można bowiem wykluczyć, że reklamowana przesyłka została błędnie awizowana. Uwzględnienie powyższych okoliczności jest więc konieczne. W innym wypadku strona zostałaby pozbawiona możliwości dochodzenia swych praw przed sądem. W tym stanie rzeczy konieczne jest zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki zwróci się do skarżącej o nadesłanie informacji odnośnie wyników wszczętego postępowania reklamacyjnego i w oparciu o otrzymane wyjaśnienia ponownie oceni, czy doszło do skutecznego doręczenia przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do nadesłania nr PESEL a w konsekwencji, czy rozpoczął bieg termin do uzupełnienia tego braku formalnego skargi.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.