Postanowienie NSA z 17 lutego 2009 r., I OZ 91/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 3/05 o oddaleniu wniosku K. M. w przedmiocie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zambrowie w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 13 września 2005 r. sygn. akt II SAB/Bk 3/05 oddalił wniosek K. M. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zambrowie w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, iż złożony przez K. M. - wnioskującego o przyznanie adwokata z urzędu - formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy okazał się niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego sytuacji materialnej. Skarżący nie wykonał wezwania, wobec czego postanowieniem z dnia 14 lipca 2005 r. wydanym przez referendarza sądowego wniosek o prawo pomocy został oddalony.

W terminie przewidzianym do sprzeciwu (art. 259 § 1 P.p.s.a) K. M. złożył "zażalenie" (łączne dla 6 spraw) kwestionując odmowę przyznania prawa pomocy. Pismo to zostało rozpoznane jako sprzeciw w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 3/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wskazał, że wypełniony przez skarżącego formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy dawał jedynie ogólnikowe informacje o sytuacji materialnej skarżącego. Stąd został on wezwany do złożenia oświadczenia w trybie art. 255 P.p.s.a. Skarżący nie odpowiedział jednak na wezwanie, tym samym nie wykazał faktycznej swojej sytuacji materialnej. Z tego powodu Sąd I instancji oddalił wniosek o ustanowienie adwokata.

W zażaleniu na powyższe postanowienie K. M. podniósł, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy podał swój stan majątkowy i uzyskiwane dochody, ponadto Sądowi z urzędu znane są informacje dotyczące sytuacji finansowej skarżącego. Strona udowodniła już bowiem posiadane dochody i wydatki na własne utrzymanie, stosowne dokumenty zawarte są w aktach MOPS w Zambrowie, które znajdują się w posiadaniu Sądu. Żądanie więc ponownego udowodnienia faktów znanych z urzędu jest przejawem złośliwości i przewlekłością postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do uzyskania pomocy prawnej przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego bez ponoszenia kosztów ich wynagrodzenia oraz wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, bądź też doradcy podatkowego, względnie rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy wchodzi w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające i budziło wątpliwości (skarżący podał, że źródłem jego utrzymania są dochody uzyskiwane z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zasiłku okresowego i celowego, nie określając ich wysokości), Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną (k. 56 akt sądowych). Skarżący, mimo prawidłowego doręczenia wezwania Sądu, nie wywiązał się z tego obowiązku, tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Niedopełnienie obowiązku przesłania wskazanych dokumentów dotyczących stanu majątkowego skarżącego uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Istotnym bowiem w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy jest, że ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna uwzględniać przede wszystkim fakty aktualne w chwili ich rozpoznawania. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.