Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2019 r. (data stempla pocztowego) T.K., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, dalej również jako "WSA", skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz z wnioskiem przywrócenie terminu do jej złożenia.
W wykonaniu zarządzenia z [...] czerwca 2019 r., wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez wskazanie numeru PESEL strony skarżącej. Powyższe wezwanie zostało doręczone 5 lipca 2019 r., wobec czego termin do usunięcia braków skargi upływał w dniu 12 lipca 2019 r. Pismem z dnia 8 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków z uwagi na brak bezpośredniego kontaktu z reprezentowanym w związku z jego pobytem w zakładzie karnym i długi czas oczekiwania na odpowiedź wysłaną drogą listowną. Następnie pismem z dnia 16 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazała numer PESEL skarżącego.
Na skutek powyższych okoliczności postanowieniem z dnia 22 lipca 2019 r., sygn. akt: II SA/Op 218/19, sąd pierwszej instancji przywrócił termin do wniesienia skargi, natomiast zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r. odrzucił skargę.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 lipca 2019 r., sąd pierwszej instancji wskazał, że wniesiona skarga zawierała brak formalny w postaci niepodania numeru PESEL skarżącego. Pomimo upływu ustawowego 7-dnio dniowego terminu do usunięcia braków formalnych skargi, w sprawie nie zastosowano się do wezwania, tym samym braki skargi nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie. Zdaniem WSA powyższych ustaleń nie zmienia fakt, że pełnomocnik skarżącego zwróciła się o przedłużenie terminu wykonania zobowiązania, z uwagi na niemożność jego zrealizowania w zakreślonym przez sąd terminie, ani okoliczność podania żądanego numeru PESEL w kolejnym piśmie pełnomocnika. WSA podkreślił, że w sprawie nie dochowano terminu siedmiu dni do dokonania usunięcia braku formalnego skargi, a w aktach sprawy brak jest wniosku o przywrócenie terminu do dokonania żądanej czynności.
Jak zostało już wskazane, na powyższe postanowienie skarżący za pośrednictwem pełnomocnika wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił przy tym naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Jego zdaniem brak formalny skargi został uzupełniony poprzez złożenie pisma z numerem PESEL skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pismo z prośbą o przedłużenie terminu "miało w swym wydźwięku chęć dochowania terminu i wniosku o przywrócenie terminu". Wskazano na utrudniony kontakt pełnomocnika ze skarżącym z uwagi na dzielącą ich odległość, rygory panujące w zakładach karnych oraz jednostronność kontaktu telefonicznego, podniesiono, że "obrona w sprawie jest trudna i wyjątkowa (...) a fakt osadzenia skarżącego wydłuża wszelkie terminy".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie § 2 pkt 1 lit. b) wskazanego przepisu, poza elementami wymienionymi w § 1 tegoż przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym.
Jak natomiast stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 2 - 4 p.p.s.a.). Na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że wezwanie do uzupełnienia braku wniesionej skargi kasacyjnej zostało prawidłowo doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie, 5 lipca 2019 r. Nie można więc podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego, jakoby brak skargi został uzupełniony w terminie. Termin na dokonanie czynności upływał w dniu 12 lipca 2019 r., a numer PESEL skarżącego został podany w piśmie z dnia 16 lipca 2019 r.
Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącego. Następnie wobec niewykonania powyższego wezwania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postanowił o odrzuceniu skargi, której braków formalnych skarżący nie uzupełnił w terminie. Bezsprzecznie bowiem skarga dotknięta była brakiem formalnym.
Powołanie się przez pełnomocnika skarżącego, że dla uznania skuteczności późniejszego uzupełnienia braków wystarczająca była prośba o przedłużenie terminu, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, w oparciu o art. 84 p.p.s.a. terminy procesowe dzielą się na ustawowe (wyszczególnione w ustawie i nie mogą być przez sąd przedłużane lub skracane) i sądowe (wyznaczane są przez sąd lub przewodniczącego i mogą być w zależności od okoliczności przedłużane lub skracane). Termin siedmiodniowy do uzupełnienia braku formalnego skargi jest terminem ustawowym co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany, bowiem przedłużeniu podlegają wyłącznie terminy sądowe.
Na uwzględnienie nie zasługiwały również pozostałe argumenty. Przede wszystkim nie sposób uznać, by pismo z prośbą o przedłużenie terminu do podanie numeru PESEL można było uznać za wniosek o przywrócenie terminu. Co więcej, jak zostało ww. wskazane równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przy piśmie z dnia 16 lipca 2019 r., w którym pełnomocnik skarżącego wskazała numer PESEL skarżącego, próżno dopatrzeć się stosownego wniosku. Wniosek taki, poparty odpowiednimi wskazaniami mógłby walidować ewentualne trudności w kontakcie pełnomocnika ze skarżącym. Jednakże w aktach sprawy brak jest wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi.
Przedmiotowe wezwanie wyraźnie określało rodzaj braku formalnego, termin i sposób jego uzupełnienia oraz skutki niezachowania tego terminu, było wyraźne w swej treści i czytelne. Jednoznaczna treść zarządzenia wzywającego do usunięcie braków formalnych skargi nie mogła wywołać u profesjonalnego pełnomocnika żadnych wątpliwości co do obowiązku podlegającego wykonaniu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (zob. postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09; 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06).
Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98). Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09).
Należy także zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości uwzględnienia podniesionej w zażaleniu argumentacji, bowiem wskazane tam okoliczności pozostawały bez wpływu na ocenę zasadności zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Omawiany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem sąd pierwszej instancji zobowiązany był do odrzucenia skargi. Natomiast wskazywane okoliczności, mogłyby być oceniane przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, którego jak już ustalono, pełnomocnik w przedmiotowej sprawie nie złożył. Prawidłowość stanowiska Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, gdyż w zakreślonym terminie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykonał wezwania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.