Uzasadnienie
M. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2017 r. – wydanego na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od w/w skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu w/w zarządzenia.
Na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1704/17.
Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2017 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu z dnia 28 września 2017 r.
W odpowiedzi skarżąca wniosła o "udzielenie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu", w związku z czym przesłano jej formularz PPF celem wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 645/17, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że nie wypełniła ona w terminie przesłanego formularza PPF.
Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2018 r., ponownie wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu z dnia 28 września 2017 r.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 645/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę ze względu na jej nieopłacenie – na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie podnosząc, że Sąd odrzucając skargę z powodu nieuiszczenia opłaty naruszył przepisy Konstytucji i zamknął jej drogę do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi nie został uiszczony w wyznaczonym terminie, a zatem właściwie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie w/w przepisu.
Jak wynika z akt, skarżąca składała wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednak – pomimo stosownych pouczeń – nie wypełniła przesłanego jej przez Sąd formularza PPF, zatem wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Także pomimo wezwania Sądu I instancji do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 28 września 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, skarżąca nie zastosowała się do wezwania Sądu i nie uiściła wpisu od skargi. Wobec tego, skoro skarga została nieopłacona, a skarżąca nie została zwolniona od kosztów sądowych, Sąd I instancji musiał odrzucić skargę, do czego był zobligowany na mocy przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a. Treść tego przepisu ma bowiem kategoryczne brzmienie i nie pozwala sądowi na uznaniowość.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2835/13), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, par. 20 i n.). Również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GPS 2/10 wskazano, iż "nie jest kwestionowane, że samo wprowadzenie obowiązku ponoszenia przez strony opłat sądowych i wydatków, ani też obowiązku reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego, rzecznika patentowego) nie jest sprzeczne z art. 45 ust. 1 Konstytucji, jednakże pod warunkiem, że stworzony zostanie odpowiedni system środków zapewniających korzystanie z prawa do sądu osobom, które nie są w stanie, z uwagi na sytuację materialną ponieść tych opłat lub kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Takie rozwiązania zostały przyjęte w rozdziale 3, działu V Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Skarżąca wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi została prawidłowo pouczona skutkach nieuiszczenia opłaty sądowej w zakreślonym terminie, jak również o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Niedokonanie przez skarżącą żadnej czynności procesowej w zakreślonym przez Sąd terminie (uiszczenia wpisu od skargi, bądź wypełnienia przesłanego jej formularza PPF) może być oceniane jedynie w kategoriach należytej staranności jaką powinna zachować osoba dbająca o własne interesy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.