Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wr 187/17 (dalej postanowienie z 28 czerwca 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wr 187/17 (dalej postanowienie z 11 kwietnia 2018 r.) w sprawie ze skargi D. C. (dalej skarżąca) na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] w przedmiocie braku złożenia propozycji służby.
W uzasadnieniu postanowienia z 28 czerwca 2018 r. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie i w pkt. II odrzucił skargę D. C. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] w przedmiocie "odwołania od decyzji o zwolnieniu ze służby" [winno być "braku złożenia propozycji służby"; k. 2, 43, 45-47 akt IV SAB/Wr 187/17].
Odpis postanowienia z 11 kwietnia 2018 r. z uzasadnieniem doręczono skarżącej dnia 20 kwietnia 2018 r. (k. 52 akt IV SAB/Wr 187/17). Pismem z dnia "23" [winno być "datowanym 21"] maja 2018 r., nadanym w placówce pocztowej "tego samego dnia" [winno być "23 maja 2018 r."] (k. 64 akt IV SAB/Wr 187/17) pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z 11 kwietnia 2018 r. Pełnomocnik strony, na wezwanie Sądu, uzupełnił w zakreślonym terminie braki formalne skargi kasacyjnej polegające na: podpisaniu skargi kasacyjnej, złożeniu dwu jej odpisów i odpisu pełnomocnictwa procesowego [k. 65, 66, 68-80 akt IV SAB/Wr 187/17].
Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że stosownie do art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 178 ppsa wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Sąd stwierdził, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie upłynął w myśl art. 177 § 1 ppsa z dniem 21 maja 2018 r., a więc po upływie 30 dni od doręczenia odpisu postanowienia z uzasadnieniem, skierowanego na adres skarżącej zgłaszany niezmiennie w toku postępowania. Skarga kasacyjna nadana pocztą dnia 23 maja 2018 r. jest spóźniona, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji, na podstawie art. 178 ppsa, skargę kasacyjną odrzucił (k. 83, 85 akt IV SAB/Wr 187/17).
Zażalenie wywiodła D. C., reprezentowana przed adw. J. B. Skarżąca zaskarżyła postanowienie z 28 czerwca 2018 r. w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177a, art. 178 w zw. z art. 53 § 1 ppsa przez jego zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej sytuacji, gdy skarga kasacyjna została skutecznie uzupełniona zgodnie z wezwaniem co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi wniesionej w terminie i naruszenia konstytucyjnej gwarancji do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa; a z ostrożności procesowej, podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA (k. 92-93 akt IV SAB/Wr 187/17).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy podnieść, że do Sądu wpłynęło pismo datowane "16 czerwca 2018 r." adw. J B. i adw. E. K., zawiadamiające o wypowiedzeniu przez nich pełnomocnictwa skarżącej ze skutkiem na dzień 16 czerwca 2018 r. Wspomniane pismo zostało nadane 8 sierpnia 2018 r. w polskiej placówce pocztowej, a do Wydziału IV WSA we Wrocławiu wpłynęło 16 sierpnia 2018 r. (k. 98, 99 akt IV SAB/Wr 187/17). Stosownie do art. 42 § 1 ppsa wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Oznacza to, że dopóki zawiadomienie takie nie zostanie doręczone, dotychczasowy pełnomocnik jest upoważniony do wszelkich czynności w granicach pełnomocnictwa ze skutkiem dla mocodawcy bez względu na to, czy pełnomocnictwo w stosunku wewnętrznym między pełnomocnikiem a mocodawcą już wygasło, czy nie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 136-137, uw. 1). Skoro zatem Sąd został zawiadomiony o wygaśnięciu stosunku pełnomocnictwa dnia 16 sierpnia 2018 r., to wszelkie czynności podjęte przed tą datą - w trakcie trwania pełnomocnictwa - pozostają wiążące dla strony (J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 260-261, nb 5, 7, 8), w tym wniesienie zażalenia rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu wpadkowym. Adwokat, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku (art. 42 § 2 zd. 1 ppsa).
Zarzut naruszenia art. 53 § 1 ppsa był nietrafny.
W niniejszym postępowaniu Sąd rozważa dopuszczalność rozpatrzenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, tymczasem art. 53 § 1 ppsa reguluje termin wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zarzut naruszenia art. 177a i art. 178 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony.
Stosownie do art. 178 ppsa WSA odrzuci skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu. Termin ten został określony w art. 177 § 1 ppsa i wynosi 30 dni. Sąd I instancji bada tylko czy skarżący kasacyjnie dochował terminu. Jeśli tak się nie stanie, to jest obowiązany odrzucić skargę kasacyjną. Nie stosuje się wówczas art. 177a ppsa, ponieważ uchybienie terminu jest brakiem nieuzupełnialnym.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił dokumenty zawarte w aktach sądowych. Postanowienie z 11 kwietnia 2018 r. zostało skutecznie doręczone skarżącej dnia 20 kwietnia 2018 r. (k. 52 akt IV SAB/Wr 187/17). Pełnomocnik skarżącej nadał skargę kasacyjną dnia 23 maja 2018 r. (stempel polskiej placówki pocztowej [...] na kopercie z pieczątką kancelarii [...], k. 64 akt IV SAB/Wr 187/17), a zatem po terminie określonym w art. 177 § 1 ppsa, który upłynął dnia 21 maja 2018 r. Pełnomocnik skarżącej nie wniósł przy tym o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 57-63 akt IV SAB/Wr 187/17). Bez znaczenia jest fakt, że pełnomocnik skarżącej został następnie wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej (k. 65, 66 akt IV SAB/Wr 187/17), tym bardziej, że w piśmie uzupełniającym braki formalne też nie wniósł o przywrócenie uchybionego terminu (k. 68-80 akt IV SAB/Wr 187/17).
Gołosłowne są twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że skarga kasacyjna została nadana w terminie, tj. 21 maja 2018 r. Przeczy temu pieczęć polskiej placówki pocztowej operatora wyznaczonego (k. 64 akt IV SAB/Wr 187/17). Pełnomocnik skarżącej, mimo wskazania w zażaleniu "Dowód: potwierdzenie nadania skargi kasacyjnej (w terminie)" nie załączył żadnego dowodu w tej materii (k. 92-93 akt IV SAB/Wr 187/17).
Zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946) okazał się nieusprawiedliwiony, wobec braku jakiegokolwiek ograniczenia przez Sąd I instancji konstytucyjnego prawa do sądu. Sytuacja procesowa, w jakiej znalazła się skarżąca, powstała wyłącznie z przyczyn leżących po stronie jej pełnomocnika.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 1993/5/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8).
Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z: 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 3.3.2009 r. I OZ 155/09; 9.5.2006 r. II OZ 468/06, cbosa).
Błąd popełniony przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie obciąża bezpośrednio stronę (postanowienie NSA z: 13.9.2013 r. II OZ 751/13; 23.5.2013 r. II OZ 385/13; 21.3.2013 r. II OZ 188/13, 9.1.2013 r. I OZ 958/12; 28.4.2009 r. I GZ 59/09, cbosa); otwierają jednak mocodawcy drogę do wystąpienia z powództwem cywilnym w odrębnym postępowaniu.
O sprostowaniu oczywistej omyłki orzeczono na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 ppsa (k. 2, 8, 9, 43, 83 akt IV SAB/Wr 187/17).
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.