Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2018 r. odmówił A.J.i M.J. przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 661/17.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący A. J. i M. J. reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego M.M. pismem z dnia 20 lutego 2018 r. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 6 października 2017 r. Wskazując na przyczyny uzasadniające przywrócenie terminu, pełnomocnik skarżących podał, że w dniu 5 grudnia 2017 r. otrzymał od pracownika spółki [...] i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni Sp.p. – A. T. informację, iż co prawda nie jest upoważnionym pracownikiem do odbioru pism adresowanych na adres Kancelarii Radcy Prawnego M. M., niemniej z uwagi na nieobecność adresata przesyłki – r.pr. M. M., odebrała korespondencję, podkreślając jednocześnie, że doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 5 grudnia 2017 r. W związku z tak otrzymaną informacją, pełnomocnik skarżących był przekonany, iż termin na złożenie skargi kasacyjnej upływał w dniu dzień 4 stycznia 2018 r.(a nie na dzień wcześniej, jak wynikało to z faktycznego doręczenia przesyłki w dniu 4 grudnia 2017 r.) W tej dacie przedmiotowa skarga została nadana w placówce pocztowej.
Pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że gdyby na którymkolwiek etapie udzielono mu prawidłowych informacji dotyczących terminu doręczenia wyroku z uzasadnieniem, wówczas z pewnością dokonałby w terminie złożenia skargi kasacyjnej. Wskazano dodatkowo, że przeszkoda wystąpiła tutaj niezależnie od zachowania pełnomocnika i pomimo dochowania należytej staranności nie był w stanie jej usunąć, a zatem okoliczności przedmiotowej sprawie wskazują, iż pełnomocnikowi nie można przypisać winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji nie uwzględnił podnoszonej przez pełnomocnika argumentacji i stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż strona nie spełniła przesłanki z art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a) - nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Sąd podkreślił na wstępie, że w sprawie wnioskodawcy A. J. i M. J. korzystali z usług profesjonalnego pełnomocnika radcy prawnego M.M., dlatego też to jego działanie (zaniechanie) podlegało ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone we wniosku, iż odpis wyroku z uzasadnieniem odebrała osoba nieupoważniona, która jednocześnie przekazała pełnomocnikowi błędną informację o faktycznej dacie odbioru przez nią korespondencji, nie mogły świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.
Sąd podniósł, że od pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania pracy kancelarii, zwłaszcza w zakresie odbioru korespondencji. Zaniedbania osób, którymi wielokrotnie posługuje się pełnomocnik nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działań takich osób trzecich. Okoliczność, że korespondencja skierowana do pełnomocnika strony odebrana została przez osobę nie będącą pracownikiem jego kancelarii niewątpliwie wskazuje na brak właściwego zorganizowania pracy kancelarii. Dopuszczenie przez pełnomocnika do takiej sytuacji powoduje, że to jego obciąża i on ponosi ryzyko działania takiej osoby i nie może być to przesłanka przemawiająca za brakiem winy w uchybieniu terminu.
Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że błędne oznaczenie daty upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w wewnętrznej dokumentacji nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Sytuacja ta wskazuje, że przyczyną niedochowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej była w istocie niedokładność przy obliczeniu terminu. Ta okoliczność ewidentnie wskazuje na winę pełnomocnika w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej.
Dodatkowo Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie na wcześniejszych jej etapach A.T., nie będąca pracownikiem kancelarii pełnomocnika strony, odbierała skierowaną do niego korespondencję (zawiadomienie o terminie rozprawy czy doręczenie zarządzenia z dnia 28 lipca 201 r. o wezwaniu do uzupełnienia solidarnie wpisu sądowego), a zatem pełnomocnik strony akceptował sytuację, w której korespondencja do niego adresowana odbierana jest przez osobę niebędącą pracownikiem jego kancelarii.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli A.J.
i M. J. reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
- 1) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wydanie postanowienia o przywróceniu terminu jest instytucją fakultatywną w sytuacji, gdy z wykładni językowej przepisu wynika wprost, że Sąd jest obowiązany wydać postanowienie w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek;
- 2) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 22 Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sytuacji gdy skarżący uprawdopodobnili, że naruszenie terminu do złożenia środka odwoławczego nastąpiło bez ich winy, albowiem pracownik operatora pocztowego doręczył wyrok z uzasadnieniem osobie niebędącej w świetle obowiązujących przepisów prawa pracownikiem Kancelarii pełnomocnika skarżących, a tym samym brak jest podstaw do uznania, że pełnomocnik skarżących nie zachował należytej staranności;
- 3) naruszenie art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sytuacji gdy uchybienie terminowi, niezawinione przez pełnomocnika skarżących, powoduje dla strony ujemne skutki procesowe w postaci prawomocnego zakończenia postępowania;
- 4) naruszenie art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji gdy pełnomocnik skarżących spełnił wszystkie ustawowe wymogi warunkujące przywrócenie terminu, a negatywne rozpoznanie wniosku skarżących zamyka im drogę do sądowego dochodzenia swoich praw;
- 5) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie porównał na niekorzyść skarżących czynności dokonane przez osobę niebędącą pracownikiem Kancelarii Radcy Prawnego M.M., tj. A. T. polegające na odbiorze zawiadomienia o terminie rozprawy i odbiorze wyroku Sądu I instancji wraz z pisemnym uzasadnieniem wymagającym złożenia środka odwoławczego.
Wobec powyższego autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, ewentualenie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia przedstwiono argumentację na poparcie podniesionych wyżej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w sytuacji, kiedy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy. Wówczas to strona ponosi skutki jego nieprawidłowego działania, jego uchybień czy zaniedbań. Czynności dokonane przez pełnomocnika wywierają bowiem bezpośredni skutek dla mocodawcy.
W pierwszej kolejności – w odniesieniu do kwestionowanej w zażaleniu skuteczności doręczenia pełnomocnikowi odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem – wyjaśnić należy, że kwestię tę przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 488/18, oddalając zażalenie skarżących A. J. i M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r. odrzucającego ich skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że A. T. była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji, a zatem do skutecznego odbioru przesyłki doszło w dniu 4 grudnia 2017 r. Zagadnienia tego nie rozstrzygał natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu. Nietrafny jest zatem naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 22 kodeksu pracy, który to strona opiera na twierdzeniu, iż wyrok został doręczony osobie niebędącej w świetle obowiązujących przepisów prawa pracownikiem Kancelarii pełnomocnika.
Skoro zatem przesądzono, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg z chwilą skutecznego doręczenia A. T. odpisu wyroku z uzasadnieniem i strona uchybiła terminowi, to rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji mógł brać pod uwagę jedynie kwestie braku winy strony (pełnomocnika) w uchybieniu terminu.
W tym zakresie Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżących w złożonym w imieniu mocodawców wniosku nie uprawdopodobnił okoliczności warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Twierdzenia zawarte we wniosku jak i w zażaleniu dotyczące odbioru korespondencji przez osobę nieupoważnioną, czy też przekazania przez tę osobą błędnej informacji pełnomocnikowi co do daty faktycznego doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem nie są wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu. Brak właściwego nadzoru profesjonalnego pełnomocnika prowadzącego własną kancelarię nad czynnościami tego rodzaju świadczy o niedołożeniu należytej staranności w prowadzeniu spraw mocodawcy. Przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od radcy prawnego zawodowo trudniącego się świadczeniem pomocy prawnej, stwierdzić trzeba, że należyte dbanie o interesy swojego mandanta wymaga od takiego pełnomocnika właściwego zorganizowania swojej pracy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu należy ocenić jako subiektywne, na które pełnomocnik niewątpliwie miał wpływ. Mając świadomość, że pod tym samym adresem, w jedynym lokalu mieszczą się trzy odrębne od siebie kancelarie prawne, pełnomocnik – dokładając należytej staranności – powinien tak zorganizować obieg korespondencji w swojej Kancelarii, aby nie było wątpliwości, iż osoba odbierająca korespondencję z sądu jest do tego upoważniona. Z tych samych przyczyn nie można uznać argumentacji pełnomocnika odnośnie uzyskania błędnych informacji co do daty odebrania przez A. T. odpisu wyroku z uzasadnieniem. Omyłkowe działania osoby uprawnionej do odbioru korespondencji (a taką była A. T., o czym jak wyżej wskazano przesądził NSA w postanowieniu z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 488/18) obciążają w tym przypadku samego pełnomocnika i są pośrednio wynikiem braku właściwej organizacji wewnętrznej pracy kancelarii.
Podkreślenia bowiem wymaga, że z jednej strony pełnomocnik skarżących stwierdził w oświadczeniu z dnia 20 lutego 2018 r. (k. 170), że A. T. nie jest pracownikiem jego Kancelarii z drugiej zaś strony podał, iż to ona po odebraniu przesyłki sądowej dokonała obliczenia terminu na złożenie skargi kasacyjnej i błędnie wpisała końcową datę w kalendarzu.
Podsumowując, przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, aby zaistniały takie przeszkody, które uniemożliwiły pełnomocnikowi skarżących złożenie skargi kasacyjnej w terminie. Efektu zaniechań czy też zaniedbań osób uprawnionych do odbioru korespondencji skierowanej do pełnomocnika i braku wystarczającej staranności profesjonalnego pełnomocnika w zorganizowaniu pracy kancelarii nie można traktować jako podstawy wniosku o przywrócenie terminu. Stąd też zaskarżone postanowienie odmawiające skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznać należy za prawidłowe i zgodne z art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. W konsekwencji niezasadne są pozostałe zarzuty zażalenia, tj. art. 86 § 2 p.p.s.a. i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.