Uzasadnienie
Skarżąca – R.P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Starosty Białostockiego w przedmiocie udostępnienia umów cywilnych zawartych przez powiat z adwokatem lub radcą prawnym albo kancelarią radców prawnych, albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2012 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej w jej imieniu wskazał, że organ w dniu 3 marca 2016 r. o g. 8:55, po otrzymaniu przedmiotowej skargi, pismem datowanym na dzień 2 marca 2016 r. udzielił wnioskowanej informacji publicznej, zatem zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania i orzeczenia o kosztach w myśl art. 201 p.p.s.a, chyba że sąd uzna, że do zastosowania tego przepisu niezbędne jest uznanie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. o sygn. akt I SAB/Bk 32/16 umorzył postępowanie sądowe w sprawie, zwracając jednocześnie skarżącej wpis sądowy w kwocie 100 złotych i oddalając wniosek pełnomocnika skarżącej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd pierwszej instancji w piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2016 r. przyjął, że pełnomocnik cofnął powyższą skargę ze względu na otrzymanie wnioskowanej informacji i wniósł o umorzenie postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła R.P., zaskarżając jego pkt 1 i 3, jednak z uzasadnienia zażalenia wynika, że całość, gdyż pkt 2 pozostaje w bezpośrednim związku z pozostałymi. W zażaleniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że pełnomocnik skarżącej cofnął skargę, gdy w piśmie procesowym oświadczył, że wobec otrzymania informacji publicznej zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania i orzeczenia o kosztach po myśli art. 201 p.p.s.a., wskazując na zasadność takiego ukształtowania orzeczenia. Jak zaznaczył pełnomocnik, umorzenie, o jakim mowa jest w piśmie, dotyczy tylko wniosku o zobowiązanie do udzielenia informacji publicznej, albowiem w kontekście jej otrzymania została wyartykułowania, natomiast inne elementy skargi winny być rozpoznane na zasadach ogólnych, a co więcej – wniosek o zobowiązanie do udzielenia informacji także winien być rozpoznany w tym samym trybie, ponieważ uwaga pełnomocnika nie była wnioskiem o umorzenie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla zatem, że cofnięcie skargi, o którym mowa w art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie może być przedmiotem domysłów ze strony sądu administracyjnego, lecz dla swojej skuteczności wymaga wyraźnego i jednoznacznego oświadczenia woli o cofnięciu skargi.
Powyższe założenie jest elementem zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2131/14). Jak podkreślił NSA w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II GSK 1127/11, oświadczenie o cofnięciu skargi jest czynnością jednoznaczną stanowczą. Oznacza to, że musi być sformułowane precyzyjnie i nie może budzić żadnych wątpliwości.
Przenosząc powyższe zapatrywanie na grunt niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 12 kwietnia 2016 r. za cofnięcie skargi. Brak jest w nim sformułowania "cofam skargę" lub materialnie zawierającego analogiczną treść. Pełnomocnik wszak jedynie informuje o udzieleniu informacji przez organ, jednocześnie podtrzymując wniosek o orzeczenie o kosztach w myśl art. 201 p.p.s.a. Zauważyć zatem należy, że w sprawach, do których nie ma zastosowania art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu po 15 sierpnia 2015 r., sądy administracyjne istotnie umarzały postępowanie sądowoadministracyjne w sytuacji udostępnienia informacji przez organ przed dniem orzekania, orzekając jednocześnie o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (zob. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, ONSAiWSA 2013, nr 1, poz. 7). W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a. w brzmieniu po 15 sierpnia 2015 r., zatem zapatrywanie wcześniejsze nie znajduje w niej zastosowania, wobec czego oparte na nim stanowisko pełnomocnika mogło zostać ocenione jako wadliwe, nie stanowiło jednak cofnięcia skargi. Potwierdza to tym bardziej część końcowa pisma, w której pełnomocnik wskazuje, że nie wniosku o umorzenie postępowania, jeżeli sąd uzna, że do zastosowania art. 201 p.p.s.a. niezbędne jest uznanie skargi. Tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 60 w zw. z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w konsekwencji do orzekania o zwrocie uiszczonego wpisu czy o kosztach zastępstwa procesowego. Zaskarżone postanowienia wymaga zatem uchylenia w całości.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zastosował art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a.