Postanowienie NSA z 23 maja 2017 r., I OZ 937/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2179/16 o odrzuceniu skargi L.J. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 24 lipca 2016 r. L.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 1 marca 2016 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji wywłaszczeniowej działek nr [...] położonych w [...].

Pismem z dnia 20 września 2016 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w/w skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Ponadto, przy odrębnym piśmie z dnia 20 września 2016 r. doręczono skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.

Powyższe wezwania doręczono skarżącemu w dniu 23 września 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).

W dniu 29 września 2016 r. skarżący uiścił wpis od skargi, natomiast w piśmie z dnia 26 września 2016 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Odpis skargi nie został nadesłany do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2179/16 odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi (pkt 2).

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W świetle art. 47 § 1 P.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył skargę w jednym egzemplarzu. Uczestnikiem postępowania w niniejszej sprawie jest natomiast Prezydent W., zatem Sąd nie dysponował odpisem skargi, celem doręczenia go w/w stronie. Z tego względu skarżący został wezwany do usunięcia powyższego braku formalnego i nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi. W zakreślonym terminie, tj. do dnia 30 września 2016 r., skarżący nadesłał jedynie pismo procesowe, w którym wniósł o przeprowadzenie rozprawy oraz dwa odpisy tego pisma oraz uiścił wpis sądowy. Nie nadesłał jednak odpisu skargi.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 przyjęto, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wobec tego, w świetle powyższej uchwały stwierdzić należy, że skardze nie można nadać dalszego biegu, a w konsekwencji podlega ona odrzuceniu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia L.J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazał, że nie został prawidłowo poinformowany o konieczności nadesłania dodatkowego egzemplarza skargi. Stwierdził, że wezwanie z Sądu odebrał (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 11) nieupoważniony przez niego W.S. – osoba obca wykonująca w mieszkaniu skarżącego prace remontowo-budowlane o charakterze długotrwałym. Skarżący natomiast przebywał często poza miejscem zamieszkania, nadzorując prace raz na kilka dni. W.S. – zapewne z roztargnienia – poinformował skarżącego wyłącznie o konieczności uiszczenia wpisu, zaś wezwanie z Sądu "gdzieś zagubił w bałaganie remontowym", stąd skarżący nie miał świadomości obowiązku nadesłania odpisu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest zasadne.

Zgodnie z art. 69 P.p.s.a., doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. W świetle art. 72 § 1 P.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma.

Powyższe doręczenie jest doręczeniem zastępczym, które oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może zostać jednak obalone. Skuteczność doręczenia zastępczego zależy zatem od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia.

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta nr 11) wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz wezwania do nadesłania odpisu skargi – skierowanych do L.J. – wynika, że z uwagi na niezastanie adresata w mieszkaniu w/w wezwania zostały doręczone dorosłemu domownikowi – W.S. Skarżący w zażaleniu podnosi jednak, iż W.S. jest dla niego osobą obcą, wykonującą w mieszkaniu skarżącego prace remontowo-budowlane o charakterze długotrwałym, której nie upoważniał do odbioru korespondencji w jego imieniu.

Należy wskazać, że w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1848/13 (publ. LEX nr 1447256) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że domownikiem w rozumieniu art. 72 § 1 P.p.s.a., upoważnionym do odbioru korespondencji, jest każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z kolei w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r., sygn. akt III RN 27/96 (OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187) przyjęto (co prawda na gruncie postępowania administracyjnego, ale nie ma przeszkód do stosowania tego poglądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym), że status domowników adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. Domownikiem są zatem takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów.

W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało zatem ustalić – czego nie uczynił Sąd pierwszej instancji, przedwcześnie odrzucając skargę – czy W.S., wykonujący w mieszkaniu skarżącego prace remontowo-budowlane, któremu doręczono korespondencję celem przekazania jej skarżącemu, jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 72 § 1 P.p.s.a. Od tego faktu zależy bowiem skuteczność doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany będzie do ustalenia powyższej kwestii.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.