Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił opisaną powyżej skargę M. J. i K. D.. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. M. J. i K. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego w kwietniu 1992 r. przez F. D. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. G. nr hip [...]. Sąd I instancji zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 36/14 po rozpoznaniu skargi M. J. i K. D. na bezczynność Prezydenta W., zobowiązał ten organ do rozpoznania wniosku następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości F. i M. D. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. G. obecnie A. w W., w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości dwóch tysięcy złotych, płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Zdaniem Sądu I instancji, zarówno w sprawie I SAB/Wa 36/14, jak i w sprawie niniejszej zachodzi tożsamość podmiotowa, gdyż podmiotem praw i obowiązków był organ – Prezydent W. oraz skarżący – M. J. i K. D.. Sąd I instancji uznał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia mają zatem granice powagi rzeczy osądzonej, jakie wyznaczyło rozstrzygnięcie w sprawie zakończonej wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 36/14. Z punktu pierwszego sentencji wyroku z 17 kwietnia 2014 r. oraz jego uzasadnienia wynika, że przedmiotem kontroli Sądu było rozpoznanie przez Prezydenta W. sprawy z wniosku z kwietnia 1992 r. F. D. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. G. (obecnie A.), ozn. hip. nr [...]. Analiza powyższego wyroku oraz treść uzasadnienia przedmiotowej skargi nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi z dnia 18 kwietnia 2018 r. jest postępowanie organu w zakresie rozpoznania powyższego wniosku. Sąd I instancji uznał, że zarówno w sprawie niniejszej, jak i zakończonej wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. przedmiot sprawy jest więc tożsamy. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 24 czerwca 2014 r., zaś akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone do organu w dniu 17 lipca 2014 r. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe dowodzi, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest tożsama zarówno pod względem podmiotów jak i przedmiotu ze skargą rozpoznaną powyższym prawomocnym wyrokiem. Z powyższego wynika, że sprawa objęta przedmiotową skargą została już prawomocnie osądzona. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149§ 1a P.p.s.a. Wskazali, odwoływanie się do okoliczności, że w sprawie miała miejsce res iudicata jest nieuzasadnione. Sprawa objęta skargą z dnia 18 kwietnia 2018 r. dotyczy bowiem zmienionego stanu faktycznego w stosunku do sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., gdyż od czasu jego wydania upłynęły już ponad 4 lata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W zakresie objętym regulacją powołanego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Innymi słowy przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11; dostępny w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W analizowanym przypadku Sąd I instancji uznał, że pomiędzy niniejszą sprawą a sprawą o sygn. akt I SAB/Wa 36/14 zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, co czyni skargę w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Nie zmienia tego okoliczność, iż w sprawie o sygn. I SAB/Wa 36/14 przedmiotem kontroli sądu była bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku F. D. z kwietnia 1992 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. G. (obecnie A.), ozn. hip. nr [...], natomiast w niniejszej sprawie Sąd I instancji zakwalifikował wniesioną skargę jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku F. D. Należy mieć bowiem na uwadze, że o ile w art. 149 P.p.s.a. ustawodawca wyodrębnił dwie instytucje, tj. bezczynność i przewlekłość, o tyle przyznał sądowi taki sam zakres uprawnień w przypadku uwzględnienia skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość. Z punktu widzenia celu zmian spowodowanych wprowadzeniem instytucji przewlekłości postępowania i sankcji jakie sąd może nałożyć na organ, nieuzasadnione jest zatem, aby w odniesieniu do prowadzonego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie administracyjnej, wobec tego samego organu stosować podwójnie środki przewidziane w art. 149 P.p.s.a. Jak już wyżej wskazano w obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia którejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu.
Badając wniesioną obecnie skargę w kontekście przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo więc uwzględnił, że wcześniejszym (prawomocnym) wyrokiem WSA w Warszawie orzekł już, że Prezydent W. pozostaje bezczynny w sprawie rozpoznania wniosku F. D. z kwietnia 1992 r. Jednocześnie Sąd zobowiązał ten organ do rozpoznania wniosku następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości F. i M. D. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. G. obecnie A. w W., w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości dwóch tysięcy złotych, płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zatem, wobec Prezydenta W., który pozostawał w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Sąd wykorzystał już instrumenty dyscyplinujące i sankcyjne przewidziane w art. 149 P.p.s.a. (wspólne dla instytucji bezczynności i przewlekłości postępowania), co wyklucza możliwość ponownego merytorycznego orzekania w odniesieniu do obu form opieszałości organu występujących w tej sprawie administracyjnej. W konsekwencji należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w przypadku wydania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne kierowanie kolejnych skarg na bezczynność bądź przewlekłość; opieszałość organu podlega natomiast skardze w trybie art. 154 P.p.s.a. na niewykonanie wyroku sądu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.