Postanowienie NSA z 18 października 2018 r., I OZ 967/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 254/18 o odmowie dopuszczenia do udziału

Sprawa

w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy Stronie Śląskie na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie włączenia Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Westerplatte w Stroniu Śląskim do Zespołu Szkół Samorządowych w Stroniu Śląskim postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 254/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił dopuszczenia K. J. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. Gmina Stronie Śląskie wniosła skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego stwierdzające nieważność uchwały nr XLVIII/306/18 Rady Miejskiej w Stroniu Śląskim z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie włączenia Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Westerplatte w Stroniu Śląskim do Zespołu Szkół Samorządowych w Stroniu Śląskim.

W dniu 25 maja 2018 r. K. J. wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika podkreślając, że jako rodzic ucznia Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Westerplatte w Stroniu Śląskim legitymuje się interesem prawnym uprawniającym ją do uczestnictwa w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając dopuszczenia do udziału w sprawie wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie zapadło w klasycznym postępowaniu administracyjnym, lecz zostało wydane w ramach postępowania nadzorczego toczącego się na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994), dalej powoływanej jako "u.s.g.". Podkreślono, że tryb działania organów administracji rządowej ma szczególny charakter, albowiem wszczynane jest ono z urzędu i biorą w nim udział jedynie organ nadzoru i jednostka samorządu terytorialnego.

Sąd zwrócił uwagę, że skoro stroną postępowania nadzorczego może być jedynie organ jednostki samorządu terytorialnego, który wydał akt objęty tym postępowaniem i organ nadzoru, a legitymacja do wniesienia skargi na akt nadzorczy przysługuje wyłącznie tej jednostce, to za stronę postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być uznana osoba fizyczna lub prawna. Stąd też brak jest podstaw prawnych do przystąpienia takiej osoby do postępowania sądowoadministracyjnego w charakterze uczestnika.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. J., zarzucając błędne przyjęcie przez Sąd braku podstaw prawnych do przystąpienia do postępowania sądowoadministracyjnego w charakterze uczestnika, podczas gdy spełniona została zasadnicza przesłanka w tym zakresie jaką jest posiadanie przez wnoszącą zażalenie interesu prawnego, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w postępowaniu (art. 33 § 2 P.p.s.a.).

W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało oparte na art. 89 w zw. z art. 91 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, tj. na niezastosowaniu przez Radę Miejską Stronia Śląskiego procedury wynikającej z tychże przepisów. Z uwagi na to jej interes prawny, jako rodzica ucznia szkoły podstawowej, polegający na pozostawieniu Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Westerplatte w Stroniu Śląskim jako samodzielnej jednostki organizacyjnej i nie włączaniu jej do Zespołu Szkół Samorządowych w Stroniu Śląskim uzależniony jest w tym momencie od wskazanych przepisów Prawa oświatowego, a ściślej od utrzymania w mocy przez Sąd opartego na tych przepisach rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Dolnośląskiego.

Wobec powyższego K. J. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei art. 33 § 2 P.p.s.a. stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie toczy się na skutek skargi Gminy Stronie Śląskie wniesionej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2018 r. Skarga ta została wniesiona na podstawie art. 98 ust. 3 u.s.g., zgodnie z którym do złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Postępowanie takie toczy się zatem, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, wyłącznie z udziałem organu nadzoru oraz gminy, której wydanego aktu rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczy. Nie mogą brać w nim udziału inne podmioty, nawet wtedy, gdy wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Istota postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wyklucza udział w nim innych uczestników postępowania na podstawie regulacji zawartych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Również przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie dają podstawy do dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika. Podkreślić należy, że jedynie w przypadku określonym w art. 98a u.s.g., tj. skargi na zarządzenie zastępcze, przewidziano możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez osobę, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy taki akt. Możliwości takiej nie daje natomiast art. 98 powołanej ustawy.

Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że nie ma podstaw do uznania bezpośredniego związku między sferą praw i obowiązków wnoszącej zażalenie a zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym. Od interesu prawnego należy bowiem odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę do żądania stosownych czynności organu administracji, a w konsekwencji i sądu. K. J. nie legitymuje się w rozpoznawanej sprawie interesem prawnym, o którym mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. O istnieniu interesu prawnego przesądza norma prawa materialnego i istnienia takiej normy materialnoprawnej – jak prawidłowo oceniono w zaskarżonym postanowieniu – w tym przypadku nie wykazano. Ewentualne uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę w trybie art. 101 u.s.g. pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.