Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił swoje postanowienie z dnia 29.09.2008 r., którym wstrzymano wykonanie, zaskarżonego przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P. w B., postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku oraz, poprzedzającego go, postanowienia Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia [...].03.2008 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w dniu 27.10.2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wniosło o uchylenie wyżej opisanego postanowienia Sądu na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", bowiem w przedmiotowej sprawie sytuacja uległa zmianie w wyniku postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 21.10.2008 r., który po rozpoznaniu wniosków o dopuszczenie poszczególnych działkowców do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika uznał, iż użytkownicy ogródków działkowych na przedmiotowej nieruchomości nie mogą być uczestnikami postępowania.
Zdaniem Kolegium nie można było uznać, że ochrona interesów faktycznych poszczególnych działkowców może być podstawą do wstrzymania wykonania postanowień egzekucyjnych. Uczestnikami tego postępowania są bowiem wyłącznie organ administracji, jako wierzyciel oraz Polski Związek Działkowców, jako zobowiązany. Ponadto organ podkreślił, iż wnioski składane przez poszczególnych użytkowników działek służą przedłużaniu rozpoznania niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek Kolegium, stwierdził, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3 art. 61 P.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, co oznacza, iż uchylenie postanowienia będzie spowodowane okolicznościami wskazującymi na ustanie bytu przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a., albo ujawnienia, że od początku nie istniało zagrożenie wystąpienia negatywnych zjawisk wymienionych w tym przepisie. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności, o której mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a., a w chwili obecnej, to właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia będzie niosło za sobą trudne do odwrócenia skutki.
Sąd podkreślił, iż postanowienia z dnia 21.10.2008 r. oraz z dnia 5.11.2008 r. przesądziły, iż użytkownicy ogródków działkowych na spornej nieruchomości nie wykazali interesu prawnego w postępowaniu sądowym, a także egzekucyjnym, a zatem nie mogą być uczestnikami tego postępowania. Okoliczność ta, w ocenie Sądu, wskazuje na to, iż od początku nie istniało zagrożenie wystąpienia negatywnych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. dla użytkowników ogródków działkowych.
Zażalenie na to postanowienie wniósł Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P. w B., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i pozostawienia w mocy postanowienia z dnia 29.09.2008 r., którym wstrzymano wykonanie zaskarżonego postanowienia organu. Pełnomocnik strony zarzucił Sądowi naruszenie art. 61 § 3 i 4 P.p.s.a., poprzez uchylenie postanowienia z dnia 29.09.2008 r., mimo że strona przeciwna nie skorzystała wówczas z zażalenia w trybie art. 194 § 1 pkt. 3 P.p.s.a., a później nie zaszła w sprawie zmiana okoliczności w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., ponieważ za taką okoliczność nie można uznać jedynie nie dopuszczenie grupy [...] działkowców, spośród ponad stu, którzy złożyli wniosek, o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony.
Ponadto, powołując się na przepisy kpa, zarzucono nieuzasadnione nadanie prymatu zasadzie szybkości postępowania nad zasadami praworządności i pogłębiania zaufania do organów administracji. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6.11.2008 r. Sąd nie wskazuje na zmiany okoliczności z art. 61 § 3 P.p.s.a., które były podstawą jego orzeczenia z dnia 29.09.2008 r., czyli ustanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego. Pełnomocnik Związku podkreślił, iż Kolegium nie wniosło zażalenia na postanowienie z dnia 29.09.2008 r., występując jedynie z wnioskiem o uchylenie tego postanowienia z uwagi na niedopuszczenie do udziału w sprawie grupy działkowców. Zdaniem pełnomocnika strony, Sąd, podzielając stanowisko Kolegium, nie uzasadnił merytorycznie swego stanowiska, nie wykazał bowiem w żaden sposób, aby zmianie uległy okoliczności, które stanowiły podstawę dla wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Kolegium w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem strony sprawa wstrzymania egzekucji dotyczy w pierwszym rzędzie skarżącego i nie ma znaczenia to czy w postępowaniu będzie nadal działał sam czy też razem z grupą działkowców.
Ponadto podkreślono, iż postanowienia w przedmiocie dopuszczenia działkowców do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania są nieprawomocne. Również argument o przedłużaniu postępowania poprzez składanie wniosków przez działkowców uznany został przez skarżący Związek za nietrafiony w sytuacji bezczynności organu od 1986 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. możliwe jest, na wniosek skarżącego, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o ile zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z kolei art. 61 § P.p.s.a. stanowi, iż postanowienie o wstrzymaniu aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W ocenie Sądu odwoławczego przez taką zmianę można rozumieć jedynie zmianę okoliczności, które stanowiły podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.
W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 29.09.2008 r. wstrzymał wykonanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wykonanie orzeczeń organów administracji, dotyczących postępowania egzekucyjnego, mogło spowodować wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., gdyż ich skutkiem byłaby fizyczna likwidacja znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości ogródków działkowych, a tym samym zniszczenie upraw, nasadzeń, altanek i szklarni poszczególnych działkowców. Zdaniem Sądu ewentualne przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe nawet przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Stanowisko takie uznać trzeba za w pełni uzasadnione.
Jako niezasadne jednak Sąd II instancji uznaje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6.11.2008 r., w którym Sąd uznał, iż brak legitymacji procesowej poszczególnych działkowców, co stwierdzone było postanowieniami z dnia 21.10.2008 r. oraz z dnia 5.11.2008 r., stanowi zmianę okoliczności sprawy w rozumieniu art. 61 § 4 P.p.s.a., bowiem działkowcom nie przysługuje ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. W ocenie Sądu odwoławczego błędnym jest stwierdzenie Sądu I instancji, iż brak interesu prawnego działkowców przesądza o tym, że w sprawie nie zachodzą przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż wniosek o wstrzymanie wykonania składał skarżący Związek Działkowców Polskich, a nie poszczególni działkowcy, a Związek niewątpliwie jest stroną niniejszego postępowania i posiada interes prawny w sprawie.
Tym samym nie można stwierdzić, aby odmowa dopuszczenia działkowców do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania stanowiła sama w sobie podstawę do uchylenia postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego przez Związek postanowienia Kolegium oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Nie można się zgodzić z twierdzeniem Sądu, iż z okoliczności braku interesu prawnego poszczególnych działkowców wynika, iż od samego początku nie zachodziły przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Sąd I instancji badając wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchylenie postanowienia z dnia 29.09.2008 r. winien był wykazać ewentualną zmianę okoliczności, które stanowiły przesłanki tego orzeczenia i dopiero wskazania na taką zmianę mogłoby dać podstawę do zastosowania art. 61 § 4 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za naruszające art. 61 § 3 i 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.