Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 111/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sprostował w pkt 1 z urzędu oczywistą omyłkę pisarską, zawartą w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r. w ten sposób, że po słowach "...Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – w skrócie: "P.p.s.a." – po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego..." skreślił cały fragment uzasadnienia znajdującego się na stronie 2, kończący się wersem "...W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o..." i wpisał następujący tekst: "wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Postanowienie, o którym wyżej mowa sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. - wystąpienia niebezpieczeństwa nastąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd podejmuje decyzję o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na podstawie okoliczności wskazanych przez stronę skarżącą, ale także uwzględnia inne okoliczności, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w powołanym przepisie i z taką sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ma charakter wyjątkowy, a jego warunkiem jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie. Rozpoznając po raz kolejny wniosek skarżącej sąd, stosownie do art. 190 P.p.s.a. związany jest poglądem prawnym i oceną prawną zawartą w cytowanym wyżej uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA zaś ocenił, że charakter świadczenia, okoliczność, że przyznawane jest ono osobom dotkniętym ubóstwem, nie posiadającym innych dochodów nie przesądza - w razie wstrzymania wypłaty tego zasiłku - o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Bezsporne jest przy tym, że skarżąca nie wskazała na żadne inne okoliczności dla uzasadnienia wniosku.
W związku z tym, zgodnie z wiążącym poglądem NSA należało uznać, że skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a.". W pozostałej części uzasadnienie powyższe pozostawiono bez zmian (pkt 2 postanowienia).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnienia postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r. Sąd przytoczył najważniejsze elementy stanu faktycznego sprawy, a następnie wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Jednakże podczas drukowania postanowienia, już po wpisaniu go w systemie informatycznym, w wyniku błędu technicznego doszło do niezamierzonego błędu polegającego na wydrukowaniu części projektu uzasadnienia zamiast wersji ostatecznej. Sąd podkreślił, że do internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) została wgrana poprawna wersja uzasadnienia postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prostując postanowienie z dnia 18 lipca 2018 r. wskazał, że w sprawie doszło do popełnienia oczywistej omyłki polegającej na tym, że podczas drukowania ostatecznej wersji uzasadnienia postanowienia z 18 lipca 2018 r., omyłkowo została wydrukowana strona (nr 2) z fragmentem projektu uzasadnienia.
W ocenie Sądu już na pierwszy rzut oka widać, że ta część uzasadnienia postanowienia nie jest bezpośrednią kontynuacją zdania rozpoczętego na stronie pierwszej. W dalszej części rozważań tekst w porównaniu z zapisaną prawidłowo wersją w systemie informatycznym jest nieco odmienny, choć niewątpliwie przedstawiona argumentacja odnosi się do rozpoznawanego wniosku. Wgranie poprawnej wersji uzasadnienia w systemie informatycznym dodatkowo świadczy o tym, że pomyłka była niezamierzona i miała miejsce podczas wydruku.
Zdaniem Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że błąd ten należy do kategorii oczywistej omyłki, która może być jedynie sprostowana przez wykreślenie całego fragmentu uzasadnienia, który nie dotyczy niniejszej sprawy i zastąpieniu go właściwym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. C., zarzucając naruszenie:
- 1) art. 156 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. z powodu przyjęcia, że zakres w jakim została sprostowana treść uzasadnienia postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r. odpowiada kryteriom określonym w art. 156 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy zakres sprostowania obejmuje istotny element uzasadnienia postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r. – wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia, nadto wadliwość uzasadnienia w odniesieniu co do tej kwestii stanowi jeden z zarzutów zażalenia wniesionego na postanowienie Sądu z dnia 18 lipca 2018 r. w niniejszej sprawie;
- 2) art. 195 § 2 P.p.s.a. z powodu niewykorzystania tego przepisu w niniejszej sprawie. W zażaleniu na postanowienie z dnia 18 lipca 2018 r. strona podniosła zarzut wadliwości uzasadnienia w zakresie rozważań Sądu, zarzut okazał się oczywisty na tyle, że Sąd stwierdził pomyłkę w sporządzeniu uzasadnienia. Ciężar gatunkowy tej pomyłki sprawia, że jej sprostowanie powinno przebiegać poprzez uchylenie postanowienia w całości, wydanie postanowienia na nowo i doręczenie stronom nowego postanowienia, obejmującego zakres sprawy rozstrzygany postanowieniem z dnia 18 lipca 2018 r. z prawidłowym uzasadnieniem.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Sąd z urzędu może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Stosownie natomiast do art. 166 P.p.s.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Wykładnia gramatyczna art. 156 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że opisane w powołanym przepisie nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny. Oczywistość wadliwości może wynikać z samej natury niedokładności, błędu lub omyłki, jak też z porównania ich z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Niedokładność lub omyłka może zatem dotyczyć np. oznaczenia stron, czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność. Nie ma charakteru oczywistego omyłka, której stwierdzenie wymaga głębszej analizy akt postępowania. Podkreślenia wymaga, że pod pojęciem "oczywistej omyłki" nie należy rozumieć ani przeoczenia, jakiego sąd się dopuścił przy rozstrzygnięciu sprawy, ani niezgodności sentencji z następnie sporządzonym uzasadnieniem (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2010, Wyd. 4, s. 375).
Oceniając pod kątem wskazanych wytycznych podzielić należy argumenty zawarte w zażaleniu odnoszące się do wadliwej formy i zakresu sprostowania orzeczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprostowanie uzasadnienia postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r., polegające na wykreśleniu z uzasadnienia jego całego fragmentu i wpisanie tekstu składającego się z 5 akapitów nie można zaklasyfikować do żadnej z kategorii omyłek określonych w art. 156 § 1 P.p.s.a. Wskazana w zaskarżonym postanowieniu ingerencja w treść orzeczenia, która nastąpiła na skutek błędnego druku ostatecznej wersji postanowienia, wykracza poza normy określone w powołanym przepisie. Sprostowanie, którego dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dotyczyło sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu art. 156 § 1 P.p.s.a., ale stanowiło zmianę merytorycznej treści zawartego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 lipca 2018 r. rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.