Postanowienie NSA z 23 października 2013 r., I OZ 970/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 918/13, o ustanowieniu adwokata i odmowie zwolnienia od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi K. G. i J. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 918/13, w pkt.

1. przyznał K. G. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, a w pkt.
2. odmówił zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że na podstawie informacji przedstawionych we wniosku oraz wszystkich nadesłanych przez skarżącą dokumentów ustalono, iż skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości 2146,89 zł netto miesięcznie. Ponadto jest właścicielką mieszkania o pow. 36 m², piętnastoletniego samochodu osobowego D. T., działki pracowniczej o pow. 300 m² i domku letniskowego o pow. 25 m². Stałe miesięczne wydatki stanowią według oświadczenia strony: czynsz – 358 zł, telewizja, telefon – 195 zł, media - 60 zł, działka – 100 zł, leki - 150 zł, utrzymanie samochodu – 200 zł). Inne wydatki, w tym zabiegi lecznicze, naprawa samochodu, wydatki na kontakty z rodziną – ok. 500 zł łącznie. Wnioskodawczyni ponosi również wydatki okresowe takie jak: koszty przejazdu i pobytu w sanatorium, eksploatacja i utrzymanie działki (zakup nasion, nawozów, drobnego sprzętu, materiału, farb, desek) drobne naprawy domowe oraz niezbędne uzupełnienie artykułów przemysłowych (ubranie, obuwie, sprzęt użytku domowego). Skarżąca podała, że korzysta też z "wzajemnych" pożyczek od rodziny.

Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Sąd wskazał, że z rachunku bankowego wynika, iż skarżąca poza świadczeniem rentowym uzyskuje dodatkowe środki z innego tytułu, którego nie wskazała. Wydatki związane z dojazdami i pobytem w sanatorium, naprawą samochodu, zakupem farb i desek, a także wydatki przeznaczone na kontakty z rodziną nie stanowią stałych kosztów utrzymania.

Zdaniem Sądu skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na koszty postępowania sądowego. Wpis od skargi w sprawie wynosi 100 zł, a wysokość innych, potencjalnych opłat sądowych każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł.

W ocenie Sądu skarżąca nie posiada natomiast wystarczających środków na ustanowienie adwokata z wyboru.

Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżąca złożyła zażalenie na pkt. 2 powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podała ponoszonych kosztów wyżywienia oraz dodatkowych kosztów związanych z utrzymaniem psa i spłatą rat kredytu bankowego zaciągniętego na zakup urządzeń do likwidacji bólu u osób starszych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącej. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca ma zapewnione stałe, miesięczne dochody, a koszty sądowe na obecnym etapie zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi (100 zł), przy czym inne ewentualne opłaty każdorazowo nie przekroczą 100 zł. Uwzględniając zatem całokształt kosztów utrzymania, w tym wydatków wskazanych w zażaleniu należało uznać, że skarżąca ma możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

W rezultacie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że stan majątkowy skarżącej pozwala na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

Natomiast ograniczone możliwości finansowe skarżącej zostały przez Sąd Wojewódzki wystarczająco uwzględnione poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Należy zaznaczyć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tymczasem rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd Wojewódzki zapewnia skarżącej w wystarczającym stopniu możliwość ochrony jej praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia.