Postanowienie NSA z 23 października 2013 r., I OZ 972/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 159/12, o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 159/12, odmówił P. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego skarżący podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, środków pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania 3 osobowej rodziny są dochody jego żony w kwocie 2300 zł. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny oraz nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Wskazał, że wydatki na opłaty za mieszkanie, prąd wynoszą ok. 800 zł. Żona płaci raty kredytu w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Konieczne wydatki na dziecko to 500 zł miesięcznie.

Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku nadesłał wyciągi z rachunków bakowych żony (z okresu od 21 lutego 2013 r. do 20 maja 2013 r.), kopię umowy kredytowej (z dnia 16 listopada 2005 r., udzielającej kredytu w kwocie 142 815, 74 zł przeznaczonego na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości, zaświadczenie z zakładu pracy żony skarżącego, z którego wynika, że pracuje na stanowisku nauczyciela na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i w okresie od. 1 marca 2013 r. do 31 maja 2013 r. uzyskała wynagrodzenie netto 3340,84 zł, zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., że skarżący nie korzysta z pomocy tut. ośrodka i jego sytuacji rodzinna nie jest ośrodkowi znana.

W ocenie Sądu pierwszej instancji przedstawiona sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należało wziąć pod uwagę to, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje jego żona – osiągająca stały dochód. Żona skarżącego w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art.

23. jest zobowiązana do pomocy mężowi, a obowiązek alimentacyjny, nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia jego żony z pomocy finansowej.

Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w jej dyspozycji znajdowały się dostateczne środki pieniężne na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie nawet z uwzględnieniem wydatków, jakie ponosi 3 osobowa rodzina.

Ponadto skarżący wystąpił z pozwem do Sądu Okręgowego Bydgoszczy przeciw bankowi wobec czego Sąd przyjął, że posiada on środki na prowadzenie postępowania przed sądem powszechnym.

Z tych względów Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy błędnie podał, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym ponieważ z uwagi na długi, jakie na nim ciążą nie ma dostępu do pieniędzy żony. Wyjaśnił, że na posiłki chodzi do ojca, który wspomaga go drobnymi kwotami, które przeznacza na korespondencję.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Stosownie natomiast do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Sąd I instancji podejmując czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., zobowiązał skarżącego do przedstawienia żądanych informacji pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi skarżący nadesłał między innymi wyciągi z rachunków bakowych żony oraz zaświadczenie co do uzyskiwania przez nią wynagrodzenia z zakładu pracy.

W zażaleniu skarżący zakwestionował wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wspólne dochody jego i jego żony w sytuacji, w której nie ma on dostępu do pieniędzy zgromadzonych na rachunku bankowym żony, która nie partycypuje w kosztach utrzymania skarżącego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena jaką Sąd Wojewódzki zawarł w zakresie relacji finansowych między skarżącym a jego małżonką jest prawidłowa. Wskazać należy, że przepisy prawa rodzinnego (art. 23 i art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Powyższych obowiązków nie wyłącza zawarcie przez małżonków małżeńskiej umowy majątkowej bądź brak współdziałania w tym zakresie.

Podkreślić również należy, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Rzeczą więc strony inicjującej postępowanie sądowe jest zgromadzenie potrzebnych środków finansowych przy wykorzystaniu własnych możliwości majątkowych i zarobkowych. Zaznaczyć trzeba, że skarżący nie wykazał aby był w sposób trwały pozbawiony możliwości wykonywania pracy zarobkowej.

Wobec powyższego należało zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącego. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

W niniejszej sprawie postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ustalenia co do sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości finansowych skarżącego dokonane zostały na podstawie konkretnych dokumentów.

W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.