Postanowienie NSA z 8 czerwca 2017 r., I OZ 976/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 101/17 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego

Sprawa

w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] w przedmiocie dodatku emerytalnego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Sikorska przewodnicząca

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 101/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek R.S. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie K.M. od rozpoznania sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] w przedmiocie dodatku emerytalnego.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący R.S. na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. złożył pisemny wniosek o wyłączenie sędziego WSA K.M. od udziału w rozpoznaniu sprawy z jego skargi w sprawie sygn. akt II SA/Sz 101/17.

W uzasadnieniu wniosku, jako podstawę wyłączenia, skarżący wskazał na "kierowanie się przez sędziego, w czasie nieotwartego formalnie jawnego posiedzenia Sądu w dniu 2 lutego 2011 r. w sprawie II SA/Sz 277/10, omnipotencją władczą funkcjonariusza publicznego państwa totalitarnego". Zdaniem skarżącego, rzeczywiste okoliczności i fakty wskazane we wniosku z 16 lutego 2011 r. o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 2 lutego 2011 r. i w odwołaniu z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie II SA/Sz 277/10 stanowią obiektywne powody, które wywołują uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu, bezstronności i wiarygodności sędziego WSA K.M.

W dniu 28 marca 2017 r. sędzia WSA K.M. złożyła do akt sprawy oświadczenie, że nie istnieją przesłanki wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwość co do jej bezstronności w rozpoznawanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 18 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek o wyłączenie sędziego.

Sąd ten podał, że instytucja wyłączenia sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 67).

W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ustawodawca uregulował powyższą instytucję w rozdziale 5 w artykułach 18-24.

Sąd I instsancji, przytaczając art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a., podał, że z oświadczenia z dnia 28 marca 2017 r. złożonego przez sędziego WSA K.M. wynika, że nie istnieją przesłanki wymienione w art. 18 P.p.s.a., ani okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Wyjaśnienia te nie budzą żadnych wątpliwości w świetle materiału znajdującego się w sprawie, a treści tego oświadczenia nie podważa argumentacja przedstawiona przez skarżącego we wniosku. Sąd podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być realna i wynikać z uzasadnionych obiektywnych powodów. Natomiast przytaczane w uzasadnieniu wniosku przez skarżącego okoliczności są jedynie subiektywnymi odczuciami i ocenami działań podejmowanych przez objętego wnioskiem sędziego.

W ocenie tego Sądu, przekonanie strony o nieprawidłowym zachowaniu się sędziego WSA K.M. podczas posiedzenia rozprawy w sprawie sygn. II SA/Sz 277/10, nie stanowi powodu, który obiektywnie spowodowałby utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Również wynikające z powołanego wniosku z dnia 16 lutego 2011 r. okoliczności wskazujące na przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadziła powyższy proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, nie mieści się ani w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 18, ani w art. 19 P.p.s.a. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że nie można upatrywać wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego tylko z tej przyczyny, że ten sam sędzia brał udział w rozpoznawaniu innej sprawy z udziałem wnioskodawcy, z której przebiegu ten ostatni nie był zadowolony (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 234/12, Lex nr 1166076). Podnosi się również, że ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego czy materialnego należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Natomiast sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (por. postanowienie SN z 28 sierpnia 1996 r., sygn. I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59).

W zażaleniu R. S. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i wyłączenie sędziego K.M. Podniósł, że w postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2017 r. nie przytoczono okoliczności i faktów będących podstawą wniosku z dnia 23 marca 2017 r. Wniósł, aby Sąd w orzeczeniu przytoczył wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i fakty, które są podstawą wniosku o wyłączenie w/w sędziego i aby ta ocena była rzetelna, uczciwa i przejrzysta.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie jest niezasadne.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie uregulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a.

W art. 18 § 1 P.p.s.a. zawarto zamknięty katalog przesłanek, wobec wystąpienia których wyłączenie sędziego powinno nastąpić z urzędu: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;

2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Natomiast art. 19 P.p.s.a. stanowi: "Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego WSA K.M. od orzekania w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju okoliczności nie wynikają ani z wniosku o wyłączenie sędziego wniesionego w dniu 23 marca 2017 r. (k. 14), ani też z treści samego zażalenia rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu (k. 32). Stwierdzić w tym miejscu należy, że zawarte i powtórzone argumenty i poglądy skarżącego mają charakter ogólny i nie są nakierowane na wykazanie którejkolwiek z przyczyn wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Wynika z nich jedynie niezadowolenie z czynności procesowych podejmowanych przez sędziego w postępowaniu prowadzonym ze skargi R.S. Tego rodzaju okoliczności nie mogą stanowić argumentów przemawiających za wyłączeniem konkretnego sędziego od orzekania w sprawie.

Należy podkreślić, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej pozbawionego obiektywizmu odczucia. W szczególności zaś nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, czy nieobiektywnie. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy.

Poza powyższym podkreślenia wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie SN z 25.08.1971 r., sygn. I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w niniejszym postępowaniu (oświadczenie z dnia 28 marca 2017 r. – k. 19), a tym samym, wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego jest zgodne z prawem.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania danej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08 oraz postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10 dostępne w centralnej bazie orzeczeń: https://cbois.nsa.gov.pl).

Nadto zauważyć należy, że sprawy o sygn. akt II SA/Sz 101/17 i sygn. akt II SA/Sz 277/10, które skarżący powołuje w zażaleniu, są sprawami niezależnymi.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.