Postanowienie NSA z 23 października 2018 r., I OZ 984/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 276/18 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez Miasto P. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r., stwierdzającej nabycie przez Miasto P. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie Ł., ark. [...], jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Wraz ze skargą złożony został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym strona skarżąca podniosła, że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, przywrócone zostaną prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do regulacji przysługujących im praw własności (np. do dokonania zmiany wpisu w księdze wieczystej). Sąd zgodził się z twierdzeniem, że zaskarżona decyzja może stanowić podstawę do dokonania istotnej zmiany stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że kontrolowana decyzja stwarza realną możliwość zbycia nieruchomości, co może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczył, że w takim wypadku organ administracyjny, działający w granicach swojej właściwości i kompetencji, nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka postępowania - E. K., podnosząc, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnosząca zażalenie wskazała, iż nie podejmuje i nie zamierza podejmować jakichkolwiek kroków prawnych w celu zbycia praw własności do nieruchomości. Zawarcie przez nią umowy sprzedaży lub jakiejkolwiek innej umowy rozporządzającej przysługującymi jej prawami jest w obecnym stanie niemożliwe z uwagi na fakt, że mimo kierowanych do Miasta P. wezwań, nie wydało ono spornej nieruchomości. Zdaniem wnoszącej zażalenie, oznacza to, że ewentualne niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody w związku z wykonalnością zaskarżonej decyzji ma charakter wyłącznie hipotetyczny i nie może stanowić podstawy do wstrzymania jej wykonania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest niezasadne.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest jedynie wówczas, gdy istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki określone w tym przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej (decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości). Wykonanie takiej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w sytuacji uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja komunalizacyjna pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie). Zaskarżona decyzja może być podstawą do wykreślenia z księgi wieczystej Miasta P. jako właściciela nieruchomości i wpisanie w jej miejsce poprzednich właścicieli (ich spadkobierców). Problematyczna w takim wypadku staje się kwestia powrotu do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jak słusznie zauważył Sąd I Instancji, w przypadku sprzedaży nieruchomości osobom trzecim działającym w dobrej wierze, odwrócenie powstałych skutków cywilnoprawnych będzie bardzo utrudnione, jeżeli w ogóle okaże się możliwe. Istnieje więc w niniejszej sprawie ryzyko zaistnienia skutków, których odwrócenie będzie znacznie utrudnione. Podkreślić należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje, iż podstawą wstrzymania wykonania decyzji może być sama okoliczność, iż zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania przez decyzję trudnych do odwrócenia skutków. Nieobligatoryjność wystąpienia skutków (ich potencjalność) nie może być zatem przesłanką do odmówienia wstrzymania wykonania decyzji.

Mając zatem na uwadze poczynione ustalenia, potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej – stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Zważyć bowiem należy, że są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć jednostronną czynnością (aktem).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.