Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 403/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S.H.przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [.]..], w przedmiocie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pomimo wezwań kierowanych do skarżącej, nie wyjaśniła ona dostatecznie swojej sytuacji finansowej. W szczególności, nie wyjaśniła wątpliwości w kwestii sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł, kwestii nieruchomości w [...], kwestii prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z mężem skarżącej oraz zarządzania finansami.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia skarżącej, powodują, że nie rozwiała ona wątpliwości na temat swojej sytuacji bytowej.
Tym samym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek uprawniających do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Od tego postanowienia S.H. złożyła zażalenie, wskazując, że w innych sprawach prowadzonych z jej udziałem prawo pomocy zostało jej przyznane. Wskazała, że od tamtej pory jej sytuacja nie uległa zmianie, a najważniejszym dowodem jest "bezrobocie i fakt korzystania z pomoc społecznej" oraz choroba jej męża.
Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast § 3 powołanego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zatem strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Natomiast z punktu widzenia przepisu art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a., Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy.
W niniejszej sprawie zauważyć należy, że Sąd I instancji dwukrotnie wzywał skarżącą do przedłożenia stosownych dokumentów, to jest do przesłania deklaracji podatkowej, dokumentu potwierdzającego stan nieruchomości w Kamieńczyku, wyjaśnienia kwestii wartości budynków i działki w [...], zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów przez dzieci skarżącej, dowodu odbytego przez męża leczenia oraz przedłożenia stosownego dokumentu na okoliczność, na jaki cel została wydatkowana kwota 360.000 zł otrzymana ze sprzedaży nieruchomości w Kamieńczyku (ewentualnie oświadczeń rodzeństwa o otrzymanych, wskutek podziału, pieniądzach). Skarżąca jednakże przesłała jedynie zaświadczenia z urzędu skarbowego, a w pozostałym zakresie nie przedłożyła żądanych przez Sąd dokumentów i zaświadczeń.
W okolicznościach niniejszej sprawy, stwierdzić zatem należy, że kwota 360.000 zł uzyskana przez męża skarżącej ze sprzedaży nieruchomości w [...] jest na tyle duża, że w zasadniczy sposób zmienia jego sytuację materialną. Z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynika bowiem, aby mąż skarżącej w istocie nie prowadził z nią wspólnego gospodarstwa domowego. W tej zatem sytuacji niezbędny jest wgląd w dokumentację określającą na co została wydatkowana kwota 360.000 zł.
W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 listopada 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Nie ma przy tym także znaczenia, że w innych sprawach toczących się z udziałem skarżącej przyznano jej prawo pomocy, gdyż wniosek w tym zakresie rozpoznawany jest każdorazowo indywidualnie i oddzielnie, a przyznane prawo pomocy nie "rozciąga" się swym zakresem na inne sprawy z udziałem tej samej strony. Wniosek taki można złożyć na każdym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie zalicza się faktu bycia bezrobotnym, czy też korzystania z pomocy socjalnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.